Giá vàng tăng vọt 100 USD chỉ trong vài phút, giao dịch như cổ phiếu meme giữa bão biến động

Thị trường vàng thế giới ngày 29/01/2026 đã chứng kiến một trong những màn biểu diễn hỗn loạn và kịch tính nhất lịch sử: giá bất ngờ bật tăng gần 100 USD chỉ trong vài phút ở phiên Á, chạm ngưỡng 5.600 USD/ounce rồi lập tức đảo chiều giảm mạnh.

Sự kiện này không đơn thuần là một biến động mà là đỉnh điểm của một tháng biến động cực độ, đưa kim loại quý vào trạng thái giao dịch tựa “cổ phiếu meme” với mức độ rủi ro chưa từng có.

Cú sốc này diễn ra vào thời điểm thanh khoản mỏng giữa phiên Bắc Mỹ và châu Á, được nhiều nhà giao dịch trực tiếp mô tả là một pha “hành động giá kiểu đầu hàng” (capitulation-style price action), nơi lực mua cuồng nhiệt nhanh chóng bị thay thế bởi lực bán ồ ạt chốt lời.

Cú “bẫy thanh khoản” và yếu tố kích hoạt từ địa chính trị

Theo phân tích, động thái bất ngờ này trùng với thời điểm hãng tin CNN đưa tin Mỹ đang cân nhắc các cuộc tấn công quân sự mới vào Iran. Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định rủi ro địa chính trị thực tế đã phần nào được định giá sẵn trong nhiều tuần trước đó.

Do vậy, tin tức này nhiều khả năng chỉ đóng vai trò như một “cò súng” (trigger) trong một môi trường thị trường vốn đã cực kỳ nhạy cảm và thiếu thanh khoản, khiến phản ứng trở nên thái quá.

Một yếu tố nền tảng khác là tuyên bố của Chủ tịch Fed Jerome Powell sau cuộc họp FOMC tháng 1/2026. Ông Powell phủ nhận việc mức giá vàng kỷ lục mang tín hiệu kinh tế vĩ mô quan trọng và khẳng định Fed không dựa vào đó để hoạch định chính sách.

Dù những bình luận này xuất hiện vài giờ trước pha biến động dữ dội, chúng được đánh giá là yếu tố thứ yếu so với làn sóng tin tức địa chính trị. Bối cảnh chung là Fed giữ nguyên lãi suất ở mức 3.5-3.75% với giọng điệu lạc quan, nhưng vàng vẫn được hưởng lợi từ nhu cầu tìm nơi trú ẩn trước những lo ngại về lạm phát dai dẳng và rủi ro tài khóa.

Bối cảnh biến động toàn cầu: Chỉ số sợ hãi vọt lên đỉnh đại dịch

Sự kiện ngày 29/01 không phải là hiện tượng đơn lẻ. Nó là đỉnh điểm của một xu hướng mở rộng biến động đã hình thành xuyên suốt thị trường vàng trong tháng 1/2026.

Chỉ số Biến động Vàng (Gold Volatility Index - GVZ), công cụ đo lường mức độ biến động kỳ vọng từ thị trường quyền chọn, đã bùng nổ lên mức 39.67, tăng 19.74% chỉ trong ngày 28/01.

Con số này không chỉ cho thấy mức tăng mạnh mà còn đưa GVZ lên mức cao nhất kể từ giai đoạn đầu đại dịch COVID-19 năm 2020, báo hiệu một sự thay đổi “chế độ biến động” căn bản.

Trên biểu đồ kỹ thuật, tín hiệu quá mua cực độ hiện ra rõ rệt. Giá vàng đang giao dịạo vượt xa Dải Bollinger Band trên, dấu hiệu cho thấy mức độ mở rộng cực đoan so với biến động trung bình gần đây.

Chỉ số ATR (14) – đo lường biên độ dao động trung bình – đạt mức 117.56, xác nhận rằng những phiên dao động trên 100 USD đã trở thành “bình thường mới”.

Đồng thời, Chỉ số Sức mạnh Tương đối RSI (14) chạm mức 91.15, rơi sâu vào vùng quá mua, củng cố nhận định rằng dù xu hướng tăng dài hạn vẫn nguyên vẹn, giá đang trong trạng thái căng thẳng và dễ tổn thương trước các đợt điều chỉnh mạnh hai chiều.

Thị trường Việt Nam: Cơn sốt nội địa trong cơn bão toàn cầu

Cơn sóng toàn cầu ập vào thị trường Việt Nam với cường độ không kém. Sáng ngày 29/01, giá vàng miếng SJC trong nước bật tăng 5.5 - 6 triệu đồng mỗi lượng chỉ trong một phiên, đẩy giá bán ra lên mốc 190.2 triệu đồng/lượng. Mức tăng này tiếp nối đà tăng khoảng 7 triệu đồng từ phiên trước đó.

Tính tổng thể, giá vàng thế giới quy đổi (đã bao gồm thuế phí) vào cùng thời điểm ở mức khoảng 175.7 triệu đồng/lượng, thấp hơn giá SJC trong nước tới khoảng 14 triệu đồng/lượng, phản ánh sự chênh lệch lớn do nguồn cung vàng vật chất trong nước hạn chế và tâm lý mua vào gấp rút.

Trước áp lực thị trường, chính sách quản lý vàng tại Việt Nam đang có những bước chuyển mang tính bước ngoặt.

Căn cứ theo Công điện của Thủ tướng, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) được giao nhiệm vụ khẩn trương hoàn thiện đề xuất thành lập sàn/sở giao dịch vàng quốc gia và báo cáo trong tháng 1/2026.

Động thái này được đưa ra sau khi cơ chế độc quyền sản xuất vàng miếng của Nhà nước chính thức bị xóa bỏ theo Nghị định 232 từ cuối năm 2025, nhằm hướng tới một thị trường vàng minh bạch, có tổ chức hơn, nơi vàng được giao dịch như một loại tài sản thực thụ.

Dự báo từ các định chế tài chính lớn và lời cảnh báo rủi ro

Các tổ chức tài chính toàn cầu đưa ra những nhận định lạc quan nhưng cũng đầy thận trọng.

Reuters ghi nhận vàng tăng hơn 3% trong một phiên cuối tháng 1 và liên tục lập kỷ lục mới nhờ dòng tiền tìm nơi trú ẩn. CNBC dẫn phân tích từ các ngân hàng như Goldman Sachs và BMO, với dự báo giá có thể lên mức 5.400 - 6.350 USD/ounce vào cuối năm 2026. Các dự báo lạc quan nhất đến từ Deutsche Bank và Societe Generale, khi đặt mục tiêu 6.000 USD/ounce trong năm nay dựa trên kịch bản địa chính trị căng thẳng và chính sách tiền tệ toàn cầu.

Tuy nhiên, các chuyên gia từ Investing.com và FXStreet cảnh báo rằng trong môi trường kỹ thuật quá mua với RSI vượt 90 và giá cách xa dải Bollinger, các tín hiệu phân tích kỹ thuật truyền thống có độ tin cậy thấp. Thị trường đã bước vào giai đoạn mà quản lý rủi ro và kiểm soát quy mô vị thế trở nên quan trọng hơn cả việc dự đoán hướng đi.

Hành vi giá giống “cổ phiếu meme” - bùng nổ rồi sụt giảm nhanh chóng, khiến các nhà đầu tư, đặc biệt là người mới, phải đối mặt với nguy cơ thua lỗ lớn nếu không có chiến lược phòng ngừa rõ ràng.

Đối với nhà đầu tư cá nhân tại Việt Nam, bài toán đặt ra là sự kết hợp giữa cơ hội và rủi ro. Chuyên gia khuyến nghị nên coi vàng là công cụ bảo vệ danh mục với tỷ trọng phù hợp (thường chỉ 5-10%), thay vì công cụ đầu cơ tăng trưởng chính. Việc tránh mua theo cảm xúc sau những đợt tăng vọt và ưu tiên tính thanh khoản khi nắm giữ vàng vật chất là những nguyên tắc an toàn cần thiết trong giai đoạn thị trường nhiều biến động.

Tóm lại, thị trường vàng đầu năm 2026 đang viết nên một chương mới với những kịch bản chưa từng có. Sự hội tụ của các yếu tố địa chính trị, chính sách tiền tệ, tâm lý đầu cơ FOMO và những thay đổi trong cơ chế quản lý nội địa đã tạo ra một cơn bão hoàn hảo.

Trong khi triển vọng dài hạn vẫn sáng nhờ các yếu tố nền tảng vững chắc, nhà đầu tư cần một tầm nhìn tỉnh táo, kỷ luật quản lý vốn nghiêm ngặt và sự cập nhật thông tin liên tục để có thể điều hướng an toàn qua những con sóng biến động khó lường này.