Tin tức tổng hợp 05/05/2026: Dầu tăng 5.8% lên 114 USD, vàng xuống dưới 4.550 USD/oz

Trong phiên giao dịch đầu tuần tháng 5/2026, một chuỗi sự kiện địa chính trị và chính sách tiền tệ đã đồng loạt định hình lại cục diện thị trường tài chính toàn cầu.

Dầu tăng hơn 5%, UAE bị tập kích, tàu Hàn Quốc bốc cháy

Chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố khởi động “Chiến dịch Tự do” (Project Freedom) nhằm hộ tống các tàu thương mại qua eo biển Hormuz, giao tranh trực tiếp giữa lực lượng Mỹ và Iran đã nổ ra vào sáng thứ Hai, ngày 4/5/2026. Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cho biết có khoảng 15.000 quân nhân Mỹ tham gia nỗ lực mở lại tuyến hàng hải huyết mạch này, và trực thăng Mỹ đã tiêu diệt sáu xuồng nhỏ của Iran đang tìm cách can thiệp vào hoạt động vận tải thương mại.

Đáng chú ý nhất là cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhắm vào Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Bộ Quốc phòng UAE xác nhận hệ thống phòng không nước này đã đánh chặn 12 tên lửa đạn đạo, 3 tên lửa hành trình và 4 máy bay không người lái, khiến ba người mang quốc tịch Ấn Độ bị thương ở mức độ vừa phải. Một vụ hỏa hoạn cũng bùng lên tại khu công nghiệp dầu mỏ Fujairah sau khi bị máy bay không người lái tấn công. UAE ngay sau đó tuyên bố sẽ có phản ứng trả đũa “nghiêm khắc”, đồng thời hạn chế không phận trong một tuần.

Cùng thời điểm, hãng thông tấn Mehr đưa tin một số sà lan thương mại đã bốc cháy tại cảng Dayyer phía nam Iran, song nguyên nhân hiện chưa được xác định, trong bối cảnh khu vực đang trong tình trạng báo động cao độ.

Giới chức Iran đưa ra các tuyên bố trái chiều về mức độ thiệt hại của phía Mỹ. Hãng thông tấn Fars, vốn thân cận với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), khẳng định một tàu chiến Mỹ đã bị tên lửa Iran bắn trúng và buộc phải rút lui. Tuy nhiên, CENTCOM nhanh chóng bác bỏ: “Chưa có bất kỳ tàu chiến Hải quân Mỹ nào bị bắn trúng”.

Tổng thống Trump sau đó gọi cuộc xung đột là “một cuộc chiến nhỏ” (mini‑war), ẩn ý không muốn thổi bùng căng thẳng thêm nữa. Ông tuyên bố: “Chúng tôi đã thực hiện một cuộc thăm dò, chỉ 32% người dân ủng hộ cuộc chiến này. Tôi cũng vậy, tôi không thích chiến tranh chút nào”. Dù vậy, ông vẫn cảnh báo Iran sẽ “bị thổi bay khỏi bề mặt trái đất” nếu tấn công tàu Mỹ đang hộ tống tàu thương mại. Về triển vọng hòa bình, ông Trump bình luận một cách bi quan: “Cuộc chiến Iran có thể kéo dài thêm hai đến ba tuần nữa”.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi tuyên bố: “Các sự kiện tại Hormuz cho thấy rõ ràng không có giải pháp quân sự nào cho một cuộc khủng hoảng chính trị”. Ông cũng cho biết các cuộc đàm phán với Pakistan đang có tiến triển, đồng thời cảnh báo Mỹ và UAE nên “cảnh giác trước việc bị những kẻ xấu kéo trở lại vũng lầy”.

Một diễn biến chính trị đáng chú ý khác: Nhóm đàm phán Iran của Trump vừa có thêm thành viên mới đến từ Tổ chức Bảo vệ các nền Dân chủ (FDD), một think tank có khuynh hướng diều hâu, làm dấy lên nghi vấn về cam kết thực sự của Washington đối với giải pháp ngoại giao.

Cùng lúc, tín hiệu ngừng bắn từ Ukraine và chuyến bay C-17 tới Bắc Kinh

Trong một diễn biến bất ngờ không kém phần trọng yếu, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy đã chính thức tuyên bố một lệnh ngừng bắn bắt đầu từ 00:00 giờ địa phương, tức rạng sáng ngày 5/5/2026. Thông tin được đăng tải trên tài khoản Twitter chính thức của ông, đánh dấu bước ngoặt tiềm tàng trong cuộc xung đột kéo dài tại Đông Âu.

Trước đó vài giờ, một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa của Nga đã khiến bốn dân thường thiệt mạng tại tỉnh Poltava, theo thông báo từ chính quyền địa phương, cho thấy tình hình trên thực địa vẫn hết sức phức tạp và lệnh ngừng bắn đối diện với thử thách ngay từ những giờ đầu tiên.

Trong lúc căng thẳng tại cả Trung Đông và Đông Âu thu hút sự chú ý toàn cầu, giới quan sát cũng đổ dồn mắt về cuộc gặp thượng đỉnh tiềm năng giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Quốc. Máy bay vận tải quân sự C-17 của Không quân Mỹ đã xuất hiện tại Bắc Kinh một ngày trước đó, một động thái hiếm thấy báo hiệu công tác hậu cần cho cuộc gặp cấp cao đang được triển khai. Tổng thống Trump cũng úp mở rằng ông sẽ đề cập đến trường hợp của Jimmy Lai, nhà sáng lập Apple Daily đang bị giam giữ, trong cuộc gặp với Bắc Kinh, đồng thời bày tỏ kỳ vọng vào hội nghị song phương mặc dù căng thẳng thương mại vẫn âm ỉ.

Trong khi đó, một dự án mang tên “Project Vault” được cho là sẽ ưu tiên mua đất hiếm từ Trung Quốc trong giai đoạn đầu, càng làm nổi bật sự phụ thuộc và phức tạp trong quan hệ song phương.

Dầu Brent vọt lên 114 USD, châu Á “điêu đứng”

Hậu quả tức thì của căng thẳng Hormuz là cú sốc trên thị trường năng lượng. Dầu thô Brent tăng vọt 5,8% lên 114,44 USD/thùng, trong khi dầu WTI tăng 4,4% lên 106,42 USD/thùng. Mức tăng này phản ánh lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung từ khu vực chiếm tới 20% lưu lượng dầu vận chuyển đường biển toàn cầu. Thậm chí, giá than nhiệt (thermal coal) cũng được hưởng lợi nhẹ từ cú sốc giá năng lượng.

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi phát biểu rằng việc eo biển Hormuz bị phong tỏa “đang gây ra tác động to lớn” đối với khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Nhật Bản phụ thuộc đến 95% lượng dầu nhập khẩu từ Trung Đông, trong khi Hàn Quốc là khoảng 70%. Cú sốc này thậm chí còn thúc đẩy Hàn Quốc đẩy mạnh kế hoạch cắt giảm nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch. Bà Takaichi đưa ra tuyên bố trên tại Canberra sau khi ký kết các thỏa thuận hợp tác về khoáng sản quan trọng, an ninh năng lượng và quốc phòng với Australia.

Trên thị trường ngoại hối, sau đợt can thiệp hôm 30/04 vừa qua, Tokyo đưa ra một lưu ý đáng chú ý: các đợt can thiệp ngoại hối trong ba ngày liên tiếp sẽ được tính là một lần hành động duy nhất, nhằm giữ kín chiến thuật và tránh tạo tiền lệ cho đầu cơ. Quan chức phụ trách ngoại hối hàng đầu Nhật Bản, ông Katayama, tuyên bố sẽ thực hiện “các bước đi mạnh mẽ để chống lại các động thái đầu cơ” trên thị trường tiền tệ.

Giá khí đốt tự nhiên châu Âu cũng leo lên mức cao nhất trong gần bốn tuần. Ngay cả các quốc gia không trực tiếp phụ thuộc vào Hormuz cũng chịu ảnh hưởng dây chuyền. Ai Cập ghi nhận chỉ số PMI phi dầu mỏ giảm mạnh, phản ánh hoạt động kinh doanh suy yếu rõ rệt. Tại Indonesia, tăng trưởng GDP quý I/2026 bất ngờ đạt 5,61%, vượt xa dự báo 5,4%, cho thấy sức chống chịu đáng kể dù cuộc chiến Iran kéo dài. Tuy nhiên, đồng rupiah lại chạm đáy lịch sử mới, buộc Ngân hàng Trung ương Indonesia phải can thiệp vào thị trường ngoại hối.

Phố Wall lao dốc, vàng mất sức hấp dẫn trú ẩn

Thị trường chứng khoán Mỹ diễn biến tiêu cực trong phiên thứ Hai. Chỉ số S&P 500 giảm 0,41% xuống 7.201 điểm, Dow Jones mất 1,13% còn 48.942 điểm, trong khi Nasdaq Composite chỉ giảm nhẹ 0,21% xuống 27.652 điểm. Các chỉ số châu Á cũng đồng loạt suy giảm; chỉ số Hang Seng của Hong Kong và thị trường chứng khoán Ấn Độ đều quay đầu giảm điểm, đồng rupee Ấn Độ cũng trượt xuống mức thấp kỷ lục mới do giá dầu tăng cao.

Trái với thông lệ “tìm đến vàng” khi có khủng hoảng địa chính trị, giá vàng trong phiên này lại giảm mạnh. Vàng giao ngay mất tới 91,84 USD, tương đương 1,99%, xuống còn 4.533,50 USD/ounce; bạc cũng giảm sâu 2,42 USD xuống dưới ngưỡng 75 USD/ounce. Lý do chính là đồng USD mạnh lên nhờ dòng tiền tìm nơi trú ẩn trong bối cảnh bất ổn, cộng với kỳ vọng lãi suất sẽ duy trì ở mức cao khi giá năng lượng đẩy lạm phát đi lên. Các tín hiệu đảo chiều giảm giá cũng được ghi nhận trên biểu đồ kỹ thuật của cả vàng và bạc, báo hiệu đà sụt giảm có thể chưa dừng lại.

Ở chiều ngược lại, giá đồng cũng sụt giảm khi căng thẳng Hormuz thử thách hy vọng ngừng bắn, phản ánh tâm lý ngại rủi ro lan rộng sang nhóm kim loại công nghiệp.

Theo ông Tim Waterer, chuyên gia phân tích thị trường, vàng có thể giao dịch trong biên độ 4.400 - 5.500 USD/ounce vào cuối năm 2026. “Giới hạn trên của phạm vi này đòi hỏi căng thẳng Trung Đông phải hạ nhiệt bền vững và áp lực lạm phát giảm bớt; ngược lại, nếu giá dầu tiếp tục neo cao, kim loại quý sẽ có xu hướng lởn vởn ở nửa dưới của biên độ này”.

RBA tăng lãi suất, Nagel cảnh báo ECB sắp hành động

Trong bối cảnh giá năng lượng đang thổi bùng lạm phát toàn cầu, hàng loạt ngân hàng trung ương buộc phải lên tiếng.

Ngân hàng Dự trữ Australia (RBA) , đúng như dự báo của thị trường và của Ngân hàng Quốc gia Australia (NAB), đã nâng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản lên 4,35%, đánh dấu lần tăng thứ ba liên tiếp trong năm 2026. Quyết định được thông qua với tỷ lệ phiếu 8-1, trong đó thành viên duy nhất phản đối muốn giữ nguyên lãi suất ở mức 4,10%. Không chỉ dừng ở đó, NAB dự báo lãi suất tiền mặt của Australia có thể đạt đỉnh quanh mức 4,60% trong những tháng tới, củng cố thêm vị thế “ngoại lệ” của RBA so với các đồng cấp toàn cầu. “Xung đột tại Trung Đông đã khiến giá nhiên liệu và các hàng hóa liên quan tăng mạnh, vốn đang trực tiếp thổi vào lạm phát,” tuyên bố của RBA nêu rõ. Ngân hàng này cũng cập nhật dự báo cho thấy lạm phát cơ bản sẽ đạt đỉnh cao hơn so với dự báo hồi tháng Hai, và chỉ giảm dần khi nhu cầu chậm lại và áp lực năng lực sản xuất hạ nhiệt nhờ lãi suất cao hơn.

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đối mặt với sức ép tương tự. Chủ tịch Bundesbank Joachim Nagel phát biểu hôm thứ Hai rằng “nếu các dự báo tháng Sáu của ECB không cho thấy sự cải thiện đáng kể về triển vọng lạm phát, điều này sẽ là cơ sở để ủng hộ một đợt tăng lãi suất”. Khảo sát các nhà dự báo chuyên nghiệp của ECB trong quý II/2026 cho thấy lạm phát HICP khu vực đồng euro được dự báo sẽ tăng lên 2,7% năm 2026, cao hơn hẳn so với mức 1,8% trong khảo sát trước đó. Trong bài phát biểu với tiêu đề “Ổn định và vững mạnh trong thời kỳ hỗn loạn”, Nagel nhấn mạnh vai trò của châu Âu trong việc tìm kiếm các câu trả lời cho những thách thức toàn cầu.

Tiff Macklem, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Canada (BoC) , trong phiên điều trần trước Ủy ban Tài chính Hạ viện hôm thứ Hai, cảnh báo BoC sẽ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tăng lãi suất nếu giá năng lượng cao và lạm phát trở nên dai dẳng. Ông nói rõ: “Nếu giá dầu tiếp tục tăng và đặc biệt là nếu duy trì ở mức cao, rủi ro lạm phát lan rộng sẽ gia tăng. Khi điều này bắt đầu xảy ra, có thể cần phải có những đợt tăng lãi suất liên tiếp”. Đáng chú ý, Macklem cũng lên tiếng bảo vệ sự độc lập của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trong bối cảnh Chủ tịch Powell sắp mãn nhiệm, một tín hiệu cho thấy giới hoạch định chính sách toàn cầu mong muốn giữ vững tính tự chủ của ngân hàng trung ương trước sức ép chính trị ngày càng lớn.

Chủ tịch Fed chi nhánh New York, John Williams, trong bài phát biểu mang tên “There Is No Try” tại Manhattan, đã trấn an thị trường rằng chính sách tiền tệ Mỹ hiện “được định vị tốt” để xử lý bất ổn từ Trung Đông. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận rủi ro đối với cả hai mục tiêu của Fed (giá cả ổn định và việc làm tối đa) đã gia tăng. Ông kỳ vọng lạm phát sẽ duy trì ở mức cao trên mục tiêu 2% trong vài quý tới do tác động của thuế quan và giá năng lượng.

Những tín hiệu vĩ mô và doanh nghiệp đáng chú ý

Bức tranh vĩ mô không chỉ xoay quanh địa chính trị. Một loạt dữ liệu kinh tế và động thái doanh nghiệp cũng góp phần định hình tâm lý thị trường:

Bộ Tài chính Mỹ nâng dự báo vay nợ quý hiện tại lên 189 tỷ USD, tăng khoảng 80 tỷ USD so với ước tính hồi tháng Hai, chủ yếu do dòng tiền thuế thu nhập thấp hơn dự kiến. Đây là lần điều chỉnh lớn cho thấy áp lực tài khóa đang gia tăng.

Khảo sát Tín dụng Ngân hàng Cao cấp (SLOOS) tháng 4/2026 của Fed cho thấy các ngân hàng Mỹ tiếp tục thắt chặt tiêu chuẩn cho vay đối với doanh nghiệp, trong khi nhu cầu tín dụng phần lớn không đổi hoặc suy yếu, phản ánh triển vọng kinh tế bất định và mức độ chấp nhận rủi ro giảm sút. Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) cũng đang điều tra các cáo buộc gian lận trong lĩnh vực tín dụng tư nhân, theo tiết lộ của Chủ tịch Paul Atkins, một động thái có thể tạo thêm áp lực lên các thị trường vốn đã mong manh.

Tại Australia, chỉ số chi tiêu hộ gia đình tháng 3/2026 tăng 1,6% so với tháng trước, trong đó chi tiêu cho giao thông tăng mạnh nhất (+5,1%), một phần phản ánh giá xăng dầu leo thang. Tuy vậy, ngân hàng Westpac của Australia lại báo lợi nhuận nửa đầu năm thấp hơn kỳ vọng và cảnh báo về rủi ro từ cuộc chiến Iran đối với nền kinh tế trong nước.

Tập đoàn HSBC báo cáo lợi nhuận quý I/2026 thấp hơn kỳ vọng (9,4 tỷ USD so với dự báo 9,6 tỷ USD) do các chi phí liên quan đến Anh và rủi ro kinh tế từ xung đột Trung Đông. Cùng lúc, các ngân hàng đầu tư châu Âu đang cho thấy dấu hiệu chững lại so với các đối thủ Phố Wall, làm dấy lên câu hỏi về khả năng cạnh tranh của khu vực này.

Tại Thổ Nhĩ Kỳ, lạm phát tháng 4 tăng vọt lên 4,1% so với tháng trước, đẩy lạm phát so với cùng kỳ năm ngoái lên 32,4% - cao hơn nhiều so với mức đồng thuận 3,2% và mục tiêu 16% của ngân hàng trung ương. Giá lương thực, nhà ở và giao thông là những động lực chính gây ra cú sốc lạm phát lần này.

Chỉ số giá hàng hóa thế giới ANZ giảm 0,8% trong tháng 4, chủ yếu do giá sữa giảm 3,8%. Ở chiều ngược lại, giá nhôm lập kỷ lục mới khi tăng 6,3% và giá lâm sản tăng 7,1% phản ánh chi phí sản xuất và vận chuyển cao hơn trên toàn cầu. Doanh số bán lẻ tại Singapore cũng ghi nhận sự sụt giảm, với chỉ số so với cùng kỳ năm ngoái giảm từ 8,3% xuống còn 4,8% trong tháng 3, cho thấy tiêu dùng trong khu vực đang hạ nhiệt.

Trên mặt trận doanh nghiệp và công nghệ, tỷ phú Elon Musk đồng ý nộp phạt 1,5 triệu USD để giải quyết vụ kiện của SEC liên quan tới việc không công bố kịp thời cổ phần tại Twitter năm 2022. Trong một diễn biến khác, Musk bị tiết lộ đã nhắn tin cho Chủ tịch OpenAI Greg Brockman hai ngày trước phiên tòa để thăm dò khả năng dàn xếp, kèm theo lời đe dọa: “Cuối tuần này, anh và Sam sẽ trở thành những người bị ghét nhất nước Mỹ”. Còn Tesla tiếp tục vấp phải sự hoài nghi từ Liên minh châu Âu đối với công nghệ lái xe tự động của hãng, theo các hồ sơ mới được công bố.

Trên thị trường chứng khoán Mỹ, cổ phiếu GameStop thu hút sự chú ý trở lại với thông tin công ty này đang đấu thầu mua lại mảng thương mại điện tử của eBay. Đáng chú ý, nhà đầu tư huyền thoại Michael Burry, người từng đặt cược lớn vào GameStop, được Bloomberg tiết lộ đã thoát toàn bộ vị thế, báo hiệu sự thận trọng cực độ từ giới đầu cơ. Trong khi đó, Meta Platforms đang huy động 13 tỷ USD thông qua một phương tiện mục đích đặc biệt (SPV) để xây dựng trung tâm dữ liệu khổng lồ tại Texas, đúng vào lúc chi phí hoán đổi tín dụng (CDS) của công ty này lập kỷ lục, phản ánh lo ngại về gánh nặng nợ trong môi trường lãi suất cao.

Kết luận

Ngày 5/5/2026 đánh dấu một thời khắc then chốt của thị trường tài chính toàn cầu. Căng thẳng Mỹ-Iran leo thang tại Hormuz không chỉ đẩy giá dầu tăng vọt mà còn kích hoạt phản ứng dây chuyền từ các ngân hàng trung ương. RBA tiếp tục chu kỳ thắt chặt, ECB và BoC phát tín hiệu sẵn sàng hành động, trong khi Fed giữ thế “trung lập thận trọng” - tất cả đều hướng về một mối lo duy nhất: lạm phát do chi phí năng lượng có thể trở nên dai dẳng hơn dự kiến. Xen vào đó, tuyên bố ngừng bắn tại Ukraine và những chuyển động ngoại giao cấp cao Mỹ - Trung tạo thêm những ẩn số khó đoán định.

Trong những ngày tới, thị trường sẽ dõi theo sát sao diễn biến của “Chiến dịch Tự do” tại Hormuz, kết quả đàm phán Iran-Pakistan, cũng như cuộc họp của ECB vào tháng Sáu. Rủi ro lớn nhất lúc này không chỉ nằm ở xung đột quân sự, mà còn ở khả năng giá năng lượng neo cao đủ lâu để buộc các ngân hàng trung ương phải thắt chặt mạnh tay hơn, đẩy nền kinh tế toàn cầu vào kịch bản “lạm phát đình trệ” (stagflation) mà Ủy viên Kinh tế EU Dombrovskis đã cảnh báo.