"TACO" Trade: Nhà đầu tư đã quá quen với kịch bản của Trump?

Ngày 25/02/2026, một sắc thuế mới của Tổng thống Mỹ Donald Trump chính thức có hiệu lực. Nhưng điều bất ngờ đã xảy ra: thay vì mức 15% được ông chủ Nhà Trắng “oanh tạc” trên mạng xã hội suốt cuối tuần, các nhà nhập khẩu Mỹ chỉ phải đối mặt với mức 10%, và quan trọng hơn, phố Wall gần như không hoảng loạn.

Phải chăng giới đầu tư đã tìm ra công thức giao dịch mới mang tên “TACO”?

Bước ngoặt Tòa án Tối cao và “Kế hoạch B” mang tên Mục 122

Mọi chuyện bắt đầu từ ngày 20/2/2026, khi Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết 6-3 mang tính bước ngoặt. Các thẩm phán, bao gồm cả ba người do chính Trump bổ nhiệm, đã bác bỏ việc chính quyền sử dụng Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) năm 1977 để áp thuế quan. Chánh án John Roberts khẳng định: “Những người soạn thảo Hiến pháp không trao bất kỳ phần nào của quyền đánh thuế cho nhánh Hành pháp”.

Với một tổng thống nổi tiếng coi thuế quan là vũ khí chiến lược, đây rõ ràng là đòn giáng mạnh. Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau phán quyết, Trump đã ký sắc lệnh hành pháp áp dụng Mục 122 của Đạo luật Thương mại 1974, cơ chế này cho phép tổng thống áp mức thuế tạm thời lên tới 15% trong tối đa 150 ngày để đối phó với các vấn đề cán cân thanh toán.

Nhưng tại sao mức thuế có hiệu lực lại chỉ là 10%, thấp hơn con số 15% mà Trump từng tuyên bố? Carsten Brzeski, người đứng đầu bộ phận kinh tế vĩ mô tại ING, đưa ra giả thuyết thú vị: “Có lẽ ai đó đã phải nói với Trump” ngay sau đó rằng luật cho phép tới 15%, nhưng các cơ quan chưa kịp chuẩn bị mệnh lệnh hành pháp chính thức. Hệ quả là một sự khởi đầu “lỡ nhịp” đặc trưng: mức 10% được kích hoạt, trong khi Nhà Trắng được cho là đang gấp rút soạn thảo lệnh mới cho mức 15%.

Phố Wall học cách sống chung với “cú lật kèo”

Điều đáng chú ý không nằm ở con số, mà ở phản ứng của thị trường. Trái ngược với cú sốc “Ngày Giải phóng” tháng 4/2024 khi thuế quan khiến thị trường châu Âu lao dốc, lần này các chỉ số gần như đi ngang, trong đó Stoxx 600 chỉ nhích nhẹ trên mức tham chiếu sau khi mở cửa giảm nhẹ.

Paul Skinner, Giám đốc đầu tư tại văn phòng London của Wellington Management, gọi đây là biểu hiện của giao dịch “TACO” - Trump Always Chickens Out. Thuật ngữ này, được phổ biến bởi một chuyên mục của Financial Times, mô tả chính xác lịch sử đe dọa thuế quan của Trump, sau đó là giảm nhẹ, trì hoãn hoặc hủy bỏ.

Skinner nhận định: “Tôi nghĩ mọi người đã quen với những cú nổ nhỏ của ông ấy”. Theo ông, căng thẳng với Iran thậm chí còn thu hút nhiều sự chú ý hơn “lộ trình thuế quan, thứ đang diễn ra đúng như mọi người dự đoán”.

Những miễn trừ chiến lược và ẩn số từ Quốc hội

Dù mang tính “toàn cầu”, sắc thuế Mục 122 ngay lập tức đi kèm một loạt miễn trừ quan trọng. Một tài liệu từ Nhà Trắng xác nhận hàng hóa tuân thủ Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada (CUSMA) được miễn, ngoài ra, các mặt hàng chiến lược khác như ô tô, năng lượng, dược phẩm, phân bón, thịt bò, và cà chua cũng nằm trong danh sách ngoại lệ. Điều này khiến tác động thực tế lên các đối tác thương mại lớn như Canada bị pha loãng đáng kể.

Nhưng câu hỏi lớn nhất nằm ở tương lai: sau 150 ngày thì sao? Mục 122 chỉ có hiệu lực trong thời gian đó trừ khi được Quốc hội gia hạn, và với việc đảng Cộng hòa chỉ chiếm đa lượng mong manh tại Hạ viện và thiếu siêu đa số tại Thượng viện, việc thông qua bất kỳ đạo luật gia hạn thuế quan nào là một thách thức chính trị to lớn.

SBI Research nhận định trong báo cáo ngày 21/2 rằng các quốc gia có thể cần áp dụng chiến lược đàm phán “phản trực giác” để định vị trong giai đoạn chuyển tiếp, khi quyền lực cuối cùng về thuế quan thuộc về một Quốc hội Mỹ “cân bằng tinh tế”.

Các công cụ khác vẫn còn nguyên: 301 và 232

Dù IEEPA đã bị vô hiệu hóa, kho vũ khí thương mại của Trump vẫn còn nguyên. Một thông cáo từ Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) cho biết chính quyền sẽ khởi xướng nhiều cuộc điều tra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại 1974, nhắm vào các đối tác thương mại lớn với các cáo buộc từ năng lực dư thừa, lao động cưỡng bức, đến phân biệt đối xử với công ty công nghệ Mỹ.

Bên cạnh đó, thuế quan theo Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại 1962 vẫn còn hiệu lực, các mặt hàng thép, nhôm, đồng, một số phụ tùng ô tô, và gỗ xẻ từ Canada vẫn đang chịu thuế theo cơ chế này.

Như Ritesh Jain, nhà sáng lập Pinetree Macro, nhận xét: “Ông ấy vẫn còn nhiều công cụ trong hộp đồ nghề: Mục 301, 232, luật mới, áp lực song phương. Cuộc chiến thương mại chưa kết thúc. Nó sẽ trở nên sáng tạo hơn”.

Tác động toàn cầu: Từ Ấn Độ đến châu Á

Trong khi Phố Wall tương đối bình thản, các thị trường mới nổi ghi nhận những biến động rõ rệt hơn. Chỉ số Sensex và Nifty của Ấn Độ giảm gần 1% trong phiên giao dịch sáng 24/2, dẫn đầu là làn sóng bán tháo cổ phiếu công nghệ. VK Vijayakumar, Chiến lược gia đầu tư trưởng tại Geojit Investments, lưu ý rằng bài phát biểu Liên bang của Trump và thông điệp về thuế quan sẽ được thị trường toàn cầu theo dõi sát sao.

Tuy nhiên, về mặt tích cực, phán quyết của Tòa án Tối cao đã dỡ bỏ cơ sở pháp lý cho các mức thuế lên tới 50% từng áp lên gần 60% hàng xuất khẩu từ Ấn Độ. Một số chuyên gia dự báo khả năng Mỹ sẽ hoàn trả từ 50 đến 100 tỷ USD tiền thuế đã nộp thừa trong thời gian tới.

Các thị trường châu Á khác như Hàn Quốc, Nhật Bản và Thượng Hải ghi nhận tín hiệu trái chiều, với chỉ số Kospi và Nikkei 225 tăng nhẹ trong khi Hang Seng của Hong Kong giảm điểm.

Vậy, TACO có còn là công thức chiến thắng?

Với những ai đã theo dõi chính sách thương mại Mỹ từ năm 2024, kịch bản hiện tại không còn xa lạ. Một lần nữa, lời đe dọa mạnh mẽ được đưa ra, một lần nữa mức thuế thực tế lại thấp hơn, và một lần nữa thị trường phớt lờ.

Toni Meadows, người đứng đầu bộ phận đầu tư tại BRI Wealth Management, cho rằng điều hành của Trump chỉ là “tạm thời” và các nhà đầu tư có “những vấn đề lớn hơn để giải quyết”, như trí tuệ nhân tạo. Paul Skinner của Wellington Management cũng duy trì quan điểm rằng thuế quan Mỹ sẽ giảm dần theo thời gian, và dự báo mức thuế chung có thể hạ về 9% vào cuối năm.

Nhưng liệu “TACO” có phải là công thức bền vững? Paul Surguy từ Kingswood Group cảnh báo rằng sự thiếu rõ ràng trong chính sách thương mại Mỹ vẫn còn đó. Và khi chính quyền chuẩn bị cho mức 15% “sắp tới” cùng hàng loạt cuộc điều tra Mục 301, giới đầu tư có lẽ nên giữ một chân trên bàn đạp, dù tay vẫn cầm cốc “TACO”.