Trái phiếu châu Âu 2026: Áp lực lợi suất tăng từ nguồn cung kỷ lục 930 tỷ Euro

Năm 2026 được dự báo là năm thử thách chưa từng có đối với thị trường trái phiếu châu Âu, khi nguồn cung ròng dự kiến đạt mức kỷ lục 930 tỷ euro. Áp lực này được cho là sẽ đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ lên cao hơn, với dự báo lợi suất trái phiếu Đức kỳ hạn 10 năm có thể chạm ngưỡng 3.1% đến 3.25% vào cuối năm.

Thị trường trái phiếu khu vực đồng euro đang chuẩn bị cho một cơn địa chấn về nguồn cung trong năm 2026. Theo phân tích chuyên sâu mới nhất từ ING và các tổ chức tài chính hàng đầu, thị trường sẽ phải hấp thụ lượng trái phiếu chính phủ ròng kỷ lục lên tới 930 tỷ euro. Khối lượng khổng lồ này, kết hợp với sự thay đổi trong cơ cấu người mua, đặt ra một bài toán hóc búa: lợi suất có thể sẽ phải tăng lên đáng kể để tìm đủ nhu cầu, mở ra cả cơ hội lẫn thách thức cho các nhà đầu tư.

Bối cảnh nguồn cung kỷ lục và sự dịch chuyển của ECB

Nguồn cung 930 tỷ euro được cấu thành từ hai dòng chính. Khoảng 550 tỷ euro đến từ nhu cầu phát hành mới của các chính phủ để tài trợ cho ngân sách. Phần còn lại, 380 tỷ euro, là hệ quả trực tiếp từ chương trình Thắt chặt Định lượng (Quantitative Tightening - QT) đang được Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) triển khai. Sau nhiều năm thực hiện các chương trình mua sắm khẩn cấp (PEPP) để hỗ trợ nền kinh tế, ECB hiện đang dần rút lui, chuyển từ vai trò người mua lớn nhất sang để thị trường tư nhân tự hấp thụ.

Bối cảnh kinh tế vĩ mô hiện tại có phần thuận lợi với lạm phát đã giảm về gần mục tiêu 2% và tăng trưởng vẫn duy trì ở mức dương. Tuy nhiên, Morningstar lưu ý rằng ECB có thể sẽ giữ lãi suất chính sách quanh mức 2% trong một thời gian, tạo ra một môi trường lãi suất tương đối ổn định ở phía ngắn hạn. Thách thức thực sự nằm ở phía dài hạn của đường cong lợi suất, nơi nguồn cung khổng lồ sẽ tạo ra áp lực tăng “premium kỳ hạn”.

Khoảng trống 230 tỷ euro và thước đo lợi suất

Phân tích của ING chỉ ra rằng không phải tất cả nhu cầu đều giống nhau. Họ phân biệt giữa nhu cầu “không nhạy cảm với giá” (price-insensitive) và “nhạy cảm với giá” (price-sensitive). Nhóm không nhạy cảm, ước tính khoảng 700 tỷ euro, chủ yếu đến từ các ngân hàng và một phần nhà đầu tư nước ngoài, do bị thúc đẩy bởi các yêu cầu quy định bắt buộc hơn là tìm kiếm lợi nhuận tối đa.

Sau khi trừ đi phần nhu cầu ổn định này, một khoảng trống lên tới 220-230 tỷ euro sẽ cần được lấp đầy bởi các nhà đầu tư nhạy cảm với giá. Đây chính là chìa khóa dẫn đến kỳ vọng lợi suất tăng.

Để thu hút dòng tiền từ các quỹ đầu tư, công ty bảo hiểm và nhà đầu tư tư nhân nước ngoài, trái phiếu chính phủ châu Âu phải chào mức bù rủi ro hấp dẫn hơn. ING dự báo lợi suất trái phiếu Đức kỳ hạn 10 năm (Bund) sẽ tiếp tục xu hướng tăng và chạm mức 3.1% vào cuối năm 2026. Goldman Sachs thậm chí còn lạc quan hơn, với dự báo có thể lên tới 3.25%, do áp lực cung toàn cầu từ nhiều nền kinh tế lớn cùng lúc phát hành nợ.

Phân tích chi tiết theo từng nhóm nhà đầu tư

Ngân hàng vẫn là trụ cột vững chắc nhất, được kỳ vọng sẽ cung cấp nhu cầu lên tới 330 tỷ euro. Động lực chính đến từ các quy định ngân hàng quốc tế (Basel III), yêu cầu họ phải nắm giữ một tỷ lệ Tài sản Thanh khoản Chất lượng Cao (HQLA) nhất định.

Khi ECB rút 380 tỷ euro dự trữ thông qua QT, các ngân hàng buộc phải thay thế bằng các HQLA khác, và trái phiếu chính phủ chiếm khoảng 55% trong số đó, tạo ra nhu cầu thay thế khoảng 210 tỷ euro. Thêm vào đó, với tốc độ tăng trưởng tổng tài sản ngân hàng khoảng 1.100 tỷ euro mỗi năm, nhu cầu bổ sung ước tính thêm 120 tỷ euro nữa. Điều quan trọng là nhu cầu này tương đối ổn định và ít bị ảnh hưởng bởi biến động lợi suất ngắn hạn.

Nhà đầu tư nước ngoài là nguồn cầu lớn thứ hai và đầy tiềm năng, với lượng mua ròng hàng năm gần đây khoảng 245 tỷ euro. Tỷ trọng nắm giữ của họ trong tổng nợ chính phủ khu vực đồng euro hiện ở mức 24%, vẫn thấp hơn mức trên 27% trước thời kỳ nới lỏng định lượng (QE), cho thấy dư địa để tăng mua.

Nhu cầu này được hỗ trợ bởi hai yếu tố. Thứ nhất, các nhà quản lý dự trữ ngoại hối chính thức, với động cơ đa dạng hóa danh mục, thường ít nhạy cảm với giá. Thứ hai, lợi suất cao hơn trong giai đoạn QT đang thu hút các nhà đầu tư tư nhân nước ngoài trở lại. Amundi cũng bổ sung góc nhìn về dòng vốn hồi hương, khi lợi suất trái phiếu Đức hiện cao hơn Mỹ khoảng 40 điểm cơ bản (sau khi hoán đổi), làm tăng sức hấp dẫn đối với chính các nhà đầu tư châu Âu.

Tuy nhiên, dòng tiền này có thể rất thất thường. Bất kỳ lo ngại nào về tính bền vững tài khóa tại các quốc gia thành viên, chẳng hạn như Ý hay Pháp, đều có thể khiến nhà đầu tư nước ngoài rút lui nhanh chóng, làm trầm trọng thêm áp lực bán trên thị trường.

Các công ty bảo hiểm đã quay trở lại thị trường vào năm 2025 với lượng mua ròng 49 tỷ euro. Nhu cầu cơ bản của họ cho năm 2026 được ING ước tính khoảng 40 tỷ euro. Điểm đáng chú ý là tỷ trọng trái phiếu chính phủ trong danh mục của họ hiện chỉ khoảng 15%, thấp hơn đáng kể so với mức 20% trước năm 2021. Điều này cho thấy tiềm năng tăng mua rất lớn, nhưng họ là những nhà đầu tư tinh tế.

Dữ liệu lịch sử cho thấy họ có xu hướng tăng mua mạnh mẽ hơn khi đường cong lợi suất trở nên dốc, đặc biệt là chênh lệch lợi suất giữa trái phiếu kỳ hạn 5 năm và 30 năm (5s30s). Do đó, một đường cong lợi suất dốc hơn có thể là chìa khóa để kích hoạt thêm nhu cầu từ nhóm này.

Các quỹ hưu trí, đặc biệt là ở Hà Lan, đang trải qua một sự chuyển đổi cấu trúc quan trọng do cải cách hệ thống. Thông thường, với tốc độ tăng trưởng tài sản, họ có thể tạo ra nhu cầu bổ sung khoảng 20 tỷ euro mỗi năm. Tuy nhiên, cuộc cải cách ở Hà Lan dự kiến sẽ dẫn đến sự sụt giảm cấu trúc về nhu cầu trái phiếu chính phủ lên tới 100 tỷ euro trong những năm tới.

Trong năm 2026, ảnh hưởng này ước tính khoảng 30 tỷ euro, khiến toàn ngành có thể trở thành nhà bán ròng khoảng 10 tỷ euro. Đây là một điểm trừ đáng kể cho thị trường. Tuy nhiên, Amundi lại đưa ra một góc nhìn khác, cho rằng chính quá trình chuyển đổi này sang mô hình mới có thể lại dẫn đến tỷ trọng trái phiếu cao hơn trong một số trường hợp, phản ánh sự phức tạp trong đánh giá tác động. Dù sao, các quỹ hưu trí vẫn có khả năng linh hoạt tăng mua nếu lợi suất trở nên cực kỳ hấp dẫn so với các loại tài sản khác.

Các quỹ đầu tư được coi là nguồn tiềm năng lớn nhưng cũng khó lường nhất. Tỷ trọng trái phiếu chính phủ trong danh mục của họ đã ổn định ở mức khoảng 5% trong vài năm qua. Với giả định tài sản tăng trưởng 5%, họ có thể tạo ra nhu cầu bổ sung khoảng 50 tỷ euro trong năm 2026.

Tuy nhiên, họ cực kỳ nhạy cảm với mức lợi suất. Mối tương quan lịch sử cho thấy họ có xu hướng mua vào mạnh khi lãi suất hoán đổi (swap rate) kỳ hạn 10 năm tăng, và bán ra khi lãi suất giảm. Hơn nữa, quyết định của họ còn phụ thuộc nhiều vào hiệu suất của thị trường cổ phiếu, vốn chiếm phần lớn trong danh mục. Do đó, để họ thực sự phân bổ vốn đáng kể vào trái phiếu chính phủ, lợi suất phải đủ cao để bù đắp cho cơ hội sinh lời từ cổ phiếu.

Rủi ro và yếu tố cần theo dõi

Bên cạnh bài toán cung-cầu, một số rủi ro vĩ mô có thể định hình lại cục diện thị trường. Thứ nhất là rủi ro tài khóa, các thách thức ngân sách tại một số quốc gia thành viên, điển hình như Pháp với mức thâm hụt cao, có thể làm dấy lên lo ngại về sự phân mảnh trong khu vực đồng euro, đẩy chênh lệch lợi suất giữa các quốc gia nới rộng và làm giảm sức hấp dẫn chung.

Thứ hai là sự phân kỳ chính sách tiền tệ toàn cầu. Trong khi ECB có thể giữ lãi suất ổn định, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có khả năng bắt đầu chu kỳ cắt giảm lãi suất. Điều này có thể làm suy yếu đồng euro và khiến dòng vốn chảy ra ngoài, gây thêm áp lực lên lợi suất trái phiếu châu Âu.

Tóm lại, năm 2026 hứa hẹn là một năm then chốt với sự dịch chuyển quyền lực trên thị trường trái phiếu châu Âu. ECB đang rút lui, nhường sân chơi lại cho khu vực tư nhân.

Để thị trường hấp thụ thành công nguồn cung kỷ lục 930 tỷ euro, việc thu hẹp khoảng cách 230 tỷ euro thông qua các nhà đầu tư nhạy cảm giá là điều kiện tiên quyết. Điều này gần như chắc chắn đòi hỏi mức lợi suất cao hơn, với dự báo dao động từ 3.1% đến 3.25% đối với trái phiếu Đức kỳ hạn 10 năm.

Các nhà đầu tư cần theo dõi sát sao diễn biến tài khóa của các quốc gia thành viên, động thái của ECB với chương trình QT, và sự thay đổi trong chính sách của Fed để nắm bắt cơ hội và phòng ngừa rủi ro trong một môi trường đầy biến động sắp tới.