Elon Musk tin rằng việc “xây thành phố” trên Mặt Trăng trước Sao Hỏa giúp tiết kiệm hàng chục tỷ USD

Thông báo chuyển hướng chiến lược của Elon Musk về việc ưu tiên xây dựng thành phố tự phát triển trên Mặt Trăng không chỉ làm thay đổi lộ trình không gian mà còn là một tính toán tài chính sâu sắc, hứa hẹn cắt giảm hàng chục tỷ USD chi phí và mở ra kỷ nguyên mới cho điện toán AI quỹ đạo.

Ngày 8 tháng 2 năm 2026, Elon Musk, thông qua nền tảng X, đã chính thức công bố một sự điều chỉnh chiến lược quan trọng của SpaceX: chuyển trọng tâm sang xây dựng một thành phố tự phát triển trên Mặt Trăng trước khi thực hiện giấc mơ tương tự trên Sao Hỏa. Lý do được ông đưa ra rất rõ ràng và thực tế: mục tiêu Mặt Trăng có khả năng đạt được trong vòng dưới 10 năm, trong khi thành phố Sao Hỏa sẽ cần hơn 20 năm.

Động thái này ngay lập tức thu hút sự chú ý và phân tích sâu rộng từ giới chuyên môn, trong đó nổi bật là nghiên cứu của Brett Winton, Trưởng bộ phận Tương lai học tại ARK Invest, người chỉ ra rằng quyết định này có thể giúp SpaceX tiết kiệm hàng chục tỷ USD chi phí và tạo ra nguồn vốn dồi dào hơn cho sứ mệnh Sao Hỏa dài hạn.

Sự thay đổi ưu tiên chiến lược: Từ Sao Hỏa đến Mặt Trăng

Tuyên bố của Musk đánh dấu một bước ngoặt so với tầm nhìn nhiều năm luôn đề cao Sao Hỏa là điểm đến tối thượng. Trong bài đăng của mình, ông giải thích lý do cốt lõi nằm ở sự khác biệt căn bản về động lực học quỹ đạo.

Cửa sổ phóng tối ưu lên Sao Hỏa chỉ xuất hiện khoảng 26 tháng một lần, với hành trình kéo dài khoảng sáu tháng. Ngược lại, các cơ hội phóng lên Mặt Trăng có thể thực hiện cứ mỗi 10 ngày, và thời gian di chuyển chỉ vỏn vẹn hai ngày. Sự chênh lệch lớn này cho phép một chu kỳ lặp lại, thử nghiệm và học hỏi nhanh hơn gấp nhiều lần, điều kiện tiên quyết để xây dựng và vận hành một thuộc địa bền vững.

Musk cũng bày tỏ mối quan ngại sâu sắc về tương lai của nền văn minh nhân loại. Ông lo sợ một thảm họa toàn cầu, dù là tự nhiên hay nhân tạo, có thể cắt đứt hoàn toàn nguồn tiếp tế từ Trái Đất đến bất kỳ thuộc địa nào ngoài không gian. Do đó, việc thiết lập một điểm tựa có khả năng tự phát triển và tự duy trì nhanh nhất có thể trở thành ưu tiên tối thượng.

“Chúng ta vẫn sẽ đến Sao Hỏa, và khung thời gian để xây dựng một thành phố tự phát triển ở đó vẫn vào khoảng 20 đến 30 năm,” Musk viết trong một bài đăng tiếp theo, “Nhưng có khả năng doanh thu từ các hoạt động trên Mặt Trăng thực sự sẽ thúc đẩy nhanh hơn sứ mệnh Sao Hỏa.”

Phân tích kinh tế học: Con đường tối ưu hóa dòng tiền và cắt giảm chi phí

Brett Winton từ ARK Invest đã đưa ra một phân tích chuyên sâu, làm sáng tỏ logic tài chính thông minh đằng sau quyết định có vẻ mang tính triết học này. Trọng tâm phân tích của ông xoay quanh ba trụ cột: Starlink, Starship và cơ hội điện toán AI quỹ đạo (AI orbital compute).

Winton chỉ ra rằng, trước đây, việc tối ưu hóa dòng tiền tự do cho mục tiêu Sao Hỏa thường nghiêng về phát triển công nghệ phóng từ Trái Đất. Tuy nhiên, sự xuất hiện của thị trường điện toán AI quỹ đạo tiềm năng khổng lồ – một thị trường có thể mở rộng gần như vô hạn so với nhu cầu băng thông Trái Đất – đã thay đổi hoàn toàn phương trình.

Ông đưa ra các con số cụ thể: Với cấu trúc chi phí phóng Starship từ Trái Đất, chi phí hàng năm để bảo trì và vận hành một chòm sao vệ tinh phục vụ điện toán AI quỹ đạo ở quy mô trung hạn có thể lên tới 40 tỷ USD. Tuy nhiên, nếu có thể thực hiện việc bảo trì, nâng cấp và thậm chí là phóng mới các vệ tinh này từ một căn cứ trên Mặt Trăng, chi phí đó có thể được cắt giảm hàng chục tỷ USD.

Lợi thế đến từ lực hấp dẫn chỉ bằng 1/6 và môi trường chân không của Mặt Trăng, giúp việc phóng các vật thể vào không gian sâu trở nên rẻ hơn và dễ dàng hơn rất nhiều so với việc phóng từ Trái Đất.

Phân tích này cũng so sánh với dự án Starlink hiện tại. Winton tính toán rằng việc bảo trì chòm sao Starlink cần khoảng 100 đến 200 lần phóng Starship mỗi năm, với chi phí ước tính 2 tỷ USD, trước một cơ hội doanh thu lên đến 300 tỷ USD.

Nếu dòng tiền tự do từ Starlink được tái đầu tư để phát triển cơ sở hạ tầng trên Mặt Trăng, chi phí dịch vụ chòm sao thậm chí có thể giảm xuống chỉ còn 200 triệu USD. Mặc dù việc chuyển hướng nguồn lực này có thể làm chậm dòng thời gian trực tiếp đến Sao Hỏa, nhưng về tổng thể dài hạn, nó lại tạo ra một hàm vốn tích lũy lớn hơn nhiều để hỗ trợ sứ mệnh Sao Hỏa.

Kết nối với thực tiễn công nghệ và bối cảnh cạnh tranh

Chiến lược mới này của SpaceX ăn khớp một cách hoàn hảo với nhịp độ phát triển công nghệ thực tế và bối cảnh địa chính trị không gian hiện tại. Phương tiện then chốt cho mọi kế hoạch là Starship, tên lửa mạnh nhất và có khả năng tái sử dụng hoàn toàn mà SpaceX đang phát triển.

Một sứ mệnh đổ bộ Mặt Trăng đầy đủ bằng Starship được dự kiến sẽ cần khoảng 10 đến 12 lần tiếp nhiên liệu trên quỹ đạo Trái Đất. Việc ưu tiên các sứ mệnh Mặt Trăng sẽ cho phép SpaceX thực hiện nhiều chuyến bay Starship hơn, hoàn thiện công nghệ tái sử dụng và xây dựng kinh nghiệm vận hành quỹ đạo một cách nhanh chóng.

Hơn nữa, động thái này gắn kết chặt chẽ với Chương trình Artemis của NASA, vốn đã chọn Starship làm tàu đổ bộ Mặt Trăng cho các phi hành gia với hợp đồng trị giá 4 tỷ USD. Trong bối cảnh cuộc đua không gian mới đang nóng lên, đặc biệt với tham vọng của Trung Quốc về một trạm nghiên cứu ở cực nam Mặt Trăng, việc SpaceX tập trung nguồn lực vào Mặt Trăng giúp củng cố vị thế của Hoa Kỳ và tạo ra một dòng doanh thu ổn định từ các hợp đồng chính phủ.

Sự cạnh tranh từ các công ty tư nhân khác như Blue Origin của Jeff Bezos – vừa tuyên bố tạm dừng dịch vụ du lịch không gian để tập trung vào mục tiêu Mặt Trăng, càng làm tăng tính cấp thiết của chiến lược này.

Phản ứng thị trường và tầm nhìn dài hạn tích hợp

Thị trường đã phản ứng cực kỳ tích cực trước thông tin này. Theo dữ liệu từ Stocktwits, tâm lý nhà đầu tư bán lẻ (retail sentiment) đối với SpaceX đã ở vùng “cực kỳ lạc quan”. Chỉ trong vòng 24 giờ sau tuyên bố, khối lượng tin nhắn bàn luận về SpaceX trên nền tảng này đã tăng 350%, và số lượng người theo dõi chủ đề cũng tăng gần 2%. Sự quan tâm này một phần được thúc đẩy bởi tin đồn SpaceX có thể tiến hành đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) trong tương lai.

Tầm nhìn cuối cùng mà Musk và Winton cùng mô tả là một lộ trình tích hợp và thực dụng. Mặt Trăng không còn là “bước đệm” mang tính biểu tượng, mà trở thành một trung tâm lợi nhuận và cửa ngõ công nghệ. Nó sẽ là nơi thử nghiệm công nghệ sinh tồn khép kín, là căn cứ dịch vụ cho các chòm sao vệ tinh AI quỹ đạo trị giá hàng nghìn tỷ USD, và là bến cảng cho các chuyến tàu Starship chuẩn bị hành trình dài đến Sao Hỏa.

Doanh thu khổng lồ từ Starlink và tiềm năng từ AI, được nhân lên nhờ hiệu quả chi phí từ các hoạt động trên Mặt Trăng, sẽ trở thành nguồn nhiên liệu tài chính bền vững cho giấc mơ đa hành tinh.

Quyết định ưu tiên Mặt Trăng của Elon Musk và SpaceX, vì thế, là một bước đi chiến lược được tính toán kỹ lưỡng. Nó kết hợp giữa tầm nhìn bảo đảm sự sống còn của loài người, logic kinh tế khắt khe về tối ưu hóa dòng tiền và giảm chi phí, và việc nắm bắt cơ hội thị trường công nghệ đang bùng nổ. Trong khi Sao Hỏa vẫn là ngôi sao dẫn đường ở phía chân trời, thì Mặt Trăng chính là công trường xây dựng thực tế và sinh lợi sẽ biến tầm nhìn đó thành hiện thực nhanh hơn và hiệu quả hơn bao giờ hết.