Nhật Bản và Mỹ can thiệp tỷ giá cặp USD/JPY, 'luật chơi' đã chính thức thay đổi!

Trong một động thái chưa từng có, việc can thiệp được thực hiện sớm, chủ động và có dấu hiệu phối hợp giữa hai cường quốc tài chính đã khiến USD/JPY lao dốc từ vùng 159 xuống dưới 155, đánh dấu sự kết thúc của một kỷ nguyên giao dịch chỉ dựa trên chênh lệch lãi suất.

Thị trường ngoại hối toàn cầu đang chứng kiến một bước ngoặt lịch sử khi cặp USD/JPY trải qua biến động mạnh nhất trong nhiều tháng, giảm hơn 300 pip chỉ trong vài phiên giao dịch cuối tháng 1 năm 2026. Động thái này không đơn thuần là một sự điều chỉnh kỹ thuật, mà là hệ quả trực tiếp của một sự thay đổi có tính hệ thống trong “luật chơi” can thiệp ngoại hối.

Lần đầu tiên sau nhiều năm, các động cơ chính trị trong nước và sự phối hợp quốc tế đang lấn át các nguyên tắc cơ bản về lãi suất, định hình lại hoàn toàn cục diện thị trường và buộc các nhà giao dịch phải viết lại chiến lược của mình.

Bối cảnh chính trị cấp bách

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến hành động quyết liệt này xuất phát từ áp lực chính trị nội bộ tại Nhật Bản. Đồng yên yếu kéo dài đã trực tiếp đẩy giá thực phẩm và hàng nhập khẩu tăng cao, gây bức xúc trong dư luận tại thời điểm người dân vốn đã chịu nhiều gánh nặng kinh tế.

Với cuộc bầu cử hạ viện được lên lịch vào đầu tháng 2/2026, chính phủ của Thủ tướng Sanae Takaichi không thể đứng ngoài cuộc. Bà Takaichi từng công khai bày tỏ sự hoài nghi về các đợt tăng lãi suất quá mạnh tay từ Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ). Do đó, việc ổn định đồng yên thông qua kênh ngoại hối trở thành công cụ chính trị tối ưu, cho phép chính phủ thể hiện quyết tâm mà không cần ép BoJ vào thế khó.

Những phát biểu chính thức gần đây của các quan chức cấp cao Nhật Bản càng làm rõ thông điệp này. Thứ trưởng Tài chính Atsushi Mimura tuyên bố Nhật Bản đang “giữ liên lạc chặt chẽ với Mỹ về các vấn đề ngoại hối”, một tuyên bố vừa khẳng định sự phối hợp, vừa để ngỏ khả năng hành động.

Chánh Văn phòng Nội các Seiji Kihara thì nhấn mạnh rằng Nhật Bản sẽ hành động “phù hợp với tuyên bố chung Nhật-Mỹ” và thừa nhận đang theo dõi thị trường với “cảm giác khẩn cấp cao”. Những tín hiệu này, dù được diễn đạt thận trọng, đã đủ để thị trường hiểu rằng ngưỡng chịu đựng với một đồng yên yếu hơn nữa đã biến mất.

Cơ chế can thiệp mới: “Rate Check” phối hợp và sự khoan dung của Washington

Điểm khác biệt căn bản của đợt biến động lần này nằm ở cơ chế và thời điểm can thiệp. Vào thứ Sáu ngày 24/1/2026, USD/JPY đột ngột lao dốc trong điều kiện thị trường tổng thể tương đối bình lặng, không có biến động bất thường nào từ dữ liệu kinh tế hay tâm lý rủi ro.

Hành động này mang đậm dấu ấn của “rate check” - một công cụ mang tính cảnh báo, nơi cơ quan tiền tệ liên hệ với các ngân hàng thương mại lớn để thăm dò khả năng mua/bán ngoại tệ, nhằm gửi đi một tín hiệu mạnh mẽ mà không cần tiêu tốn dự trữ ngoại hối.

Điều đáng nói là “rate check” lần này được thực hiện ở mức tỷ giá thấp hơn hẳn, quanh mốc 155, so với các ngưỡng can thiệp trực tiếp trước đây, thường ở vùng 160-162. Điều này cho thấy mục tiêu không phải là bảo vệ một “đường biên giới” cụ thể, mà là chủ động định hình lại kỳ vọng của thị trường ngay từ sớm, trước khi áp lực bán tháo đồng yên trở nên quá lớn.

Yếu tố làm thay đổi hoàn toàn cục diện là sự tham gia tiềm ẩn của Hoa Kỳ. Các nguồn tin từ Reuters và Nikkei cho biết Cục Dự trữ Liên bang New York (New York Fed) cũng đã tiến hành rate check theo chỉ đạo từ Bộ Tài chính Mỹ.

Sự phối hợp ngầm này, dù chưa được xác nhận chính thức, mang ý nghĩa vô cùng lớn. Nó cho thấy Washington ít nhất đã khoan dung cho việc đồng yên mạnh lên, phù hợp với mục tiêu chiến lược rộng hơn của Mỹ trong việc duy trì một đồng đô la không quá mạnh để hỗ trợ khả năng cạnh tranh xuất khẩu, đặc biệt trong bối cảnh lợi suất trái phiếu dài hạn cao đang tự động thắt chặt điều kiện tài chính trong nước.

Sự sụp đổ của các mối tương quan truyền thống và phân tích kỹ thuật

Sự kiện này đã chứng minh một cách rõ ràng rằng các động lực truyền thống của USD/JPY đã tạm thời mất hiệu lực. Trong suốt năm 2025, cặp tiền này gần như chỉ phản ánh chênh lệch lãi suất Mỹ-Nhật và kỳ vọng chính sách, với mối tương quan cực kỳ mạnh, đạt mốc 0.82 trong quý trước, giữa USD/JPY và đường cong lợi suất 2s10s của Nhật Bản.

Tuy nhiên, mối liên hệ này đã suy yếu rõ rệt trong những ngày gần đây. Đồng thời, các yếu tố vĩ mô toàn cầu khác như tâm lý rủi ro, đại diện bởi S&P 500 hay VIX, hay biến động lợi suất trái phiếu Mỹ cũng gần như không còn ảnh hưởng. Điều này khẳng định câu chuyện hiện tại hoàn toàn xoay quanh rủi ro chính sách và địa chính trị.

Về mặt kỹ thuật, đợt giảm giá đã gây ra thiệt hại nặng nề trên biểu đồ. USD/JPY không chỉ phá vỡ các mức hỗ trợ ngang then chốt tại 157.50 và 157.00, mà còn cắt đứt đường xu hướng tăng chính được hình thành từ tháng 10/2025 và đường trung bình động 50 ngày (50DMA).

Cặp tiền tạm dừng đà giảm quanh 155.75, một mức từng đóng vai trò là đáy quan trọng vào cuối năm 2025. Các chỉ báo kỹ thuật như RSI(14) đã giảm xuống dưới 50, trong khi MACD có dấu hiệu cắt xuống khỏi đường tín hiệu.

Đặc biệt, việc hình thành mô hình nến “evening star” - một tín hiệu đảo chiều giảm mạnh - ngay sau mô hình “shooting star” của tuần trước đã củng cố thêm kịch bản bearish trong ngắn hạn. Các mức hỗ trợ tiếp theo cần theo dõi là 155.30, 154.45 và vùng 153.00-153.63.

Cuộc chuyển giao quyền lực tại Fed và lịch kinh tế sắp tới

Một yếu tố bổ sung gây áp lực lên đồng đô la đến từ cuộc đua kế nhiệm Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed). Theo dữ liệu từ thị trường dự báo Polymarket, Rick Rieder, cựu Giám đốc Điều hành tại BlackRock, đã vượt lên dẫn đầu với xác suất được bổ nhiệm gần 46%, vượt qua ứng viên trước đó là Kevin Warsh (khoảng 32%).

Ông Rieder được thị trường nhìn nhận là ứng viên “thân thiện” nhất, có xu hướng thiên về các điều kiện tài chính dễ dãi hơn và có thể thiên về diều hâu ở rìa so với các ứng viên có tư duy ngân hàng trung ương truyền thống.

Sự thay đổi đột ngột này trong kỳ vọng, dù chưa làm thay đổi đáng kể định giá lãi suất, khi kỳ vọng cắt giảm lãi suất năm 2026 chỉ tăng nhẹ lên khoảng 44.5 điểm cơ bản, nhưng đã góp phần tạo thêm tâm lý bất lợi cho đồng bạc xanh.

Trong tuần này, tầm quan trọng của các sự kiện kinh tế đã bị lu mờ bởi rủi ro can thiệp, nhưng chúng vẫn có thể tạo ra các đợt biến động cục bộ. Tại Mỹ, cuộc họp chính sách của Fed vào ngày 28/1 được dự báo sẽ giữ nguyên lãi suất. Điều đáng chú ý là tuyên bố và phần họp báo của Chủ tịch Jerome Powell, đặc biệt liên quan đến quan điểm về thị trường lao động.

Dữ liệu Chỉ số Giá Sản xuất (PPI) thứ Sáu và Đơn xin Trợ cấp Thất nghiệp thứ Năm cũng sẽ được theo dõi sát sao để đánh giá áp lực lạm phát, dù kỳ nghỉ lễ có thể làm méo mó số liệu tạm thời.

Tại Nhật Bản, phiên đấu giá trái phiếu chính phủ kỳ hạn 40 năm vào thứ Tư sẽ là phép thử quan trọng đối với niềm tin vào thị trường trái phiếu sau những biến động mạnh gần đây. Chỉ số Giá tiêu dùng (CPI) Tokyo công bố vào thứ Sáu sẽ cung cấp manh mối quan trọng cho lạm phát toàn quốc, trong bối cảnh thị trường hiện đang định giá gần như chắc chắn một đợt tăng lãi suất nữa từ BoJ vào tháng 6/2026.

Chiến lược giao dịch mới: Bất đối xứng rủi ro đã đảo chiều

Tổng hợp tất cả các yếu tố, bức tranh cho USD/JPY đã thay đổi một cách căn bản. Sự bất đối xứng trong rủi ro đã đảo ngược.

Trước đây, rủi ro chính là việc đồng yên tiếp tục yếu đi do chênh lệch lãi suất bất lợi, trong khi khả năng can thiệp chỉ xuất hiện ở các mức rất xa (quanh 160). Giờ đây, rủi ro giảm giá của USD/JPY được hỗ trợ bởi một bộ ba yếu tố mạnh mẽ: động cơ chính trị cấp bách trong nước tại Nhật, ngưỡng can thiệp đã được hạ thấp đáng kể, và nguy cơ về một cuộc can thiệp được phối hợp quốc tế.

Trong khi đó, tiềm năng tăng giá lại bị hạn chế bởi chính những yếu tố đó, cùng với viễn cảnh Fed có thể chuyển sang giai đoạn nới lỏng và BoJ thắt chặt hơn dự kiến.

Do đó, chiến lược giao dịch cũng phải thay đổi. Trong môi trường mới này, việc “mua khi giá điều chỉnh” (buying dips) trở nên đầy rủi ro, vì mỗi đợt phục hồi nhỏ đều có thể trở thành cơ hội để các nhà chức trách can thiệp và đẩy giá xuống sâu hơn.

Ngược lại, chiến lược “bán khi giá phục hồi” (selling rallies) trở thành lựa chọn hợp lý hơn, ít nhất là cho đến khi có bằng chứng rõ ràng rằng giai đoạn can thiệp tích cực này đã kết thúc và thị trường tìm được một trạng thái cân bằng mới.

Kết luận

Sự kiện cuối tháng 1/2026 đã trở thành một điểm phân giới rõ ràng trên thị trường ngoại hối. Nó không chỉ đơn thuần là một đợt điều chỉnh tỷ giá, mà là một tín hiệu cho thấy các quy tắc cơ bản trong trò chơi tiền tệ toàn cầu đang thay đổi. Khi các ưu tiên chính trị trong nước và sự tính toán địa chính trị bắt đầu lấn át các nguyên tắc kinh tế vĩ mô thuần túy, thị trường bước vào một giai đoạn mới đầy thách thức.

Đối với USD/JPY, kỷ nguyên thống trị một chiều của giao dịch chênh lệch lãi suất (carry trade) đã tạm thời khép lại. Thay vào đó, khả năng đọc hiểu và phán đoán hành động chính sách, động cơ chính trị và sự phối hợp quốc tế sẽ trở thành kỹ năng sống còn của mọi nhà giao dịch trong quý đầu năm 2026 và có thể xa hơn thế.