Cổ phiếu Dầu khí 2026: Điểm chạm đáy, cơ hội tái xuất hiện trong nghịch lý thị trường

Giá dầu thô đang trải qua một trong những năm ảm đạm nhất với mức giảm gần 19%, nhưng dòng tiền thông minh và sự chuyển mình chiến lược của các “gã khổng lồ” năng lượng đang vẽ nên một bức tranh đầu tư hoàn toàn khác biệt, hứa hẹn cơ hội hấp dẫn khi mọi tin xấu dường như đã được định giá đầy đủ.

Năm 2025 khép lại với áp lực giảm giá bao trùm thị trường dầu mỏ toàn cầu. Dầu thô WTI, chuẩn mực của Mỹ, đã giảm khoảng 19% trong năm, chốt quanh mức 58 USD/thùng. Các dự báo từ những tổ chức uy tín hàng đầu cũng không mấy sáng sủa hơn, với Bank of America dự báo giá dầu trung bình năm 2026 chỉ ở mức 60 USD/thùng, giảm từ mức 69 USD của năm 2025.

Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) thậm chí còn thận trọng hơn, dự báo giá dầu Brent sẽ giảm xuống mức trung bình 55 USD/thùng trong quý đầu năm 2026 và duy trì ở mức thấp tương tự, trong bối cảnh tồn kho toàn cầu được dự báo sẽ tiếp tục tăng. Thế nhưng, giữa bối cảnh ảm đạm ấy, một nghịch lý thú vị đang diễn ra: trong khi giá nguyên liệu thô lao dốc, nhóm cổ phiếu dầu khí lại thể hiện sức sống bền bỉ và bắt đầu thu hút sự chú ý của những nhà đầu tư sắc sảo.

Nghịch lý thị trường

Sự tách biệt rõ rệt giữa diễn biến giá dầu và hiệu suất cổ phiếu là manh mối đầu tiên cho một cơ hội tiềm ẩn. Mặc dù dầu giảm mạnh, Quỹ ETF Energy Select Sector SPDR (XLE), đại diện cho toàn bộ lĩnh vực năng lượng trong chỉ số S&P 500, vẫn tăng khoảng 8,5% trong năm 2025, bao gồm cả cổ tức tái đầu tư.

Con số trên tuy thấp hơn mức tăng 19% của chỉ số S&P 500 rộng lớn, nhưng lại cực kỳ ấn tượng trong bối cảnh hiện tại. Sức mạnh này được dẫn dắt bởi những “cỗ máy” khổng lồ như Exxon Mobil – chiếm tới 24% danh mục của quỹ XLE và mang lại mức tăng 17% trong năm. Các công ty lọc dầu như Phillips 66, Valero Energy và Marathon Petroleum cũng có đóng góp đáng kể vào thành tích chung.

Hiện tượng này không phải ngẫu nhiên. Nó phản ánh một nhận thức ngày càng rõ ràng của thị trường: cổ phiếu dầu khí không còn đơn thuần là một canh bạc vào hướng đi của giá dầu như trước đây. Thay vào đó, chúng đang được định giá dựa trên sức khỏe tài chính vững chắc, dòng tiền tự do dồi dào và cam kết trả cổ tức ngày càng tăng của chính các doanh nghiệp.

Adam Turnquist, Chiến lược gia Kỹ thuật Trưởng tại LPL Financial, nhận định: “Ngưỡng kỳ vọng dành cho dầu năm tới đã rất thấp, chỉ cần một chút bất ngờ tích cực cũng có thể tạo ra đà tăng mạnh”. Ông kỳ vọng tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ hơn sẽ là chất xúc tác quan trọng.

Bức tranh vĩ mô

Không thể phủ nhận rằng thị trường dầu đang chịu áp lực từ nhiều phía. Tình trạng dư cung kéo dài từ cả các nhà sản xuất Mỹ lẫn liên minh OPEC+ là yếu tố then chốt. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ước tính nguồn cung có thể vượt nhu cầu tới 3,8 triệu thùng/ngày trong năm 2026.

Về phía cầu, những lo ngại về nhu cầu yếu từ Trung Quốc – khi quốc gia này tăng cường dự trữ chiến lược – cùng với dấu hiệu chậm lại của thị trường việc làm Mỹ đã khiến các nhà đầu tư thận trọng. Ngân hàng Thế giới (World Bank) dự báo giá dầu Brent có thể giảm về 60 USD/thùng – mức thấp nhất trong 5 năm – chủ yếu do nhu cầu từ Trung Quốc trì trệ.

Tuy nhiên, ngay trong bức tranh ảm đạm đó, những tín hiệu đầu tiên về một mức sàn đang xuất hiện. Các hợp đồng tương lai dầu thô liên tục tìm thấy sự hỗ trợ quanh mức 55 USD/thùng, một ngưỡng đã được thử nghiệm thành công vào tháng 4 và lặp lại trong tháng 12 năm 2025. Điều này cho thấy thị trường tin rằng khả năng giảm sâu hơn nữa là hạn chế.

Các quốc gia sản xuất không thể tăng nguồn cung vô hạn, và liên minh OPEC+ đã có động thái quan trọng khi quyết định tạm dừng kế hoạch tăng sản lượng trong quý đầu 2026, duy trì mức cắt giảm hơn 3 triệu thùng/ngày. Đồng thời, sản lượng dầu đá phiến (shale) của Mỹ cũng cho thấy dấu hiệu chững lại khi giá duy trì dưới 60 USD, góp phần hạn chế áp lực dư cung.

Một yếu tố hỗ trợ tiềm năng khác đến từ chính sách tiền tệ. Các đợt cắt giảm lãi suất mà Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) được kỳ vọng sẽ thực hiện có thể tạo ra hiệu ứng kép: vừa kích thích tăng trưởng kinh tế toàn cầu (và qua đó là nhu cầu dầu), vừa làm suy yếu đồng USD, từ đó hỗ trợ giá các hàng hóa định giá bằng USD như dầu mỏ.

Keith Lerner, Giám đốc Đầu tư tại Truist, chia sẻ quan điểm lạc quan: “Chúng ta đang ở giai đoạn mà chỉ một chút tin tốt cũng có thể tạo ra tác động lớn”, và ông vẫn duy trì khuyến nghị nâng hạng cổ phiếu năng lượng từ tháng 12.

Sự lột xác từ bên trong

Yếu tố then chốt nhất khiến cổ phiếu dầu khí trở nên hấp dẫn trong giai đoạn này chính là sự chuyển mình căn bản trong mô hình kinh doanh và chiến lược tài chính của chính các doanh nghiệp. Sau những chu kỳ bùng nổ và suy thoái, các “gã khổng lồ” năng lượng đã học cách sống chung với giá dầu thấp và ưu tiên trả lại giá trị cho cổ đông thay vì đổ tiền vào các dự án tăng trưởng quy mô lớn và rủi ro.

Devon Energy là một minh chứng điển hình. Cổ phiếu của công ty này đã tăng 16% trong năm 2025, một phần nhờ kỷ luật chi phí và các thương vụ M&A hiệu quả. Điểm sáng thu hút nhà đầu tư là chính sách cổ tức hấp dẫn.

Devon hiện chi trả cổ tức cố định cộng biến đổi với tỷ suất khoảng 2,8%, và tổng thanh toán dự kiến đạt 608 triệu USD trong năm 2025, tương đương 20% dòng tiền tự do. Cam kết tăng cổ tức được ban lãnh đạo nhấn mạnh, với kế hoạch giảm chi tiêu vốn năm 2026 xuống còn 3,6 tỷ USD (giảm 90 triệu USD), từ đó giúp dòng tiền tự do tăng lên mức 3,13 tỷ USD như kỳ vọng của Phố Wall, tạo đà cho việc tăng cổ tức.

Exxon Mobil và Chevron cũng đi theo con đường tương tự, tập trung vào hiệu quả vận hành, tối ưu hóa chi phí và sử dụng dòng tiền mạnh mẽ để mua lại cổ phiếu và tăng cổ tức. Điều này biến những cổ phiếu này từ một công cụ đầu cơ thuần túy thành một loại tài sản tạo thu nhập ổn định, hấp dẫn ngay cả trong môi trường lãi suất cao.

Góc nhìn từ thị trường Việt Nam

Trong khi câu chuyện toàn cầu xoay quanh kỷ luật vốn và cổ tức, thị trường Việt Nam mang đến những góc nhìn và cơ hội đặc thù. Cuối năm 2025, nhóm cổ phiếu dầu khí trong nước đã có đợt bùng nổ mạnh mẽ, với nhiều mã tăng từ 2-4% và thanh khoản được cải thiện đáng kể, phản ánh kỳ vọng tích cực từ giới đầu tư nội địa.

Động lực chính đến từ các yếu tố nội tại và chính sách. Việc Chính phủ thông qua Nghị quyết 66.6/2025/NQ-CP nhằm tháo gỡ điểm nghẽn phân quyền phê duyệt cho Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) được kỳ vọng sẽ đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm, từ đó cải thiện triển vọng doanh thu và lợi nhuận cho toàn ngành.

Bên cạnh đó, nhu cầu năng lượng nội địa vẫn duy trì đà tăng trưởng vững chắc, với dự báo tiêu thụ xăng dầu tăng 5-7% hàng năm và nhu cầu khí đốt có thể đạt 34 tỷ m3 vào năm 2030.

Về mặt định giá, nhiều cổ phiếu dầu khí Việt Nam đang được đánh giá ở mức hấp dẫn sau thời gian dài điều chỉnh. Một số công ty con của PVN thậm chí đang giao dịch ở mức vốn hóa thấp hơn giá trị tài sản ròng, tạo ra “đệm an toàn” và cơ hội tái định giá lớn khi triển vọng ngành được cải thiện. Đặc biệt, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực lọc hóa dầu như BSR có thể hưởng lợi từ sự phục hồi của biên lợi nhuận tinh chế (crack spread) và công suất vận hành ổn định.

Kết luận: Năm của sự kiên nhẫn và lựa chọn sáng suốt

Năm 2026 dự báo sẽ không phải là một năm bùng nổ mạnh mẽ của giá dầu thô. Các dự báo từ Goldman Sachs thậm chí còn chỉ ra kịch bản giá Brent và WTI trung bình năm có thể chỉ ở mức 56 USD và 52 USD/thùng, trừ khi có những gián đoạn địa chính trị lớn bất ngờ xảy ra. Tuy nhiên, bài học từ năm 2025 và những tháng cuối năm đã chỉ ra một chân lý rõ ràng: giá trị thực sự của cổ phiếu dầu khí không còn nằm ở biểu đồ giá dầu ngắn hạn.

Giá trị ấy đang nằm ở những bảng cân đối kế toán lành mạnh, dòng tiền tự do dồi dào, và quan trọng nhất là cam kết ngày càng tăng trong việc chia sẻ lợi nhuận với cổ đông thông qua cổ tức và mua lại cổ phiếu. Sự chuyển mình từ “công ty dầu khí” sang “cỗ máy trả cổ tức” đang tạo ra một đề xuất giá trị mới, đặc biệt hấp dẫn trong bối cảnh thị trường chung còn nhiều bất ổn.

Như nhận định từ nhiều chuyên gia, hầu hết tin xấu đã được thị trường tiêu hóa và phản ánh vào giá. Ở thời điểm hiện tại, rủi ro giảm sâu thêm là có hạn, trong khi tiềm năng tăng giá từ bất kỳ yếu tố tích cực nào (từ quyết định của OPEC+, chính sách của Fed, đến sự phục hồi nhẹ của nhu cầu) là đáng kể.

Đối với nhà đầu tư, đây có thể là thời điểm để xem xét kỹ lưỡng và chọn lựa những doanh nghiệp có nền tảng tài chính vững chắc, lịch sử trả cổ tức ổn định và đang giao dịch ở mức định giá hợp lý.

Năm 2026, cơ hội không nằm ở việc đoán đỉnh đáy của dầu, mà nằm ở việc sở hữu những doanh nghiệp xuất sắc nhất trong ngành, những người đã chứng minh khả năng tạo ra lợi nhuận bền vững bất kể điều kiện thị trường.