Làn sóng rút tiền 10 tỷ USD bóp nghẹt Blackstone, thị trường tín dụng tư nhân rúng động

Các “ông lớn” quản lý tài sản hàng đầu thế giới như Blackstone, BlackRock, Morgan Stanley đang đối mặt với làn sóng rút tiền lịch sử lên tới hơn 10 tỷ USD chỉ trong quý I/2026, buộc họ phải kích hoạt các giới hạn thanh khoản và chỉ có thể chi trả khoảng 70% yêu cầu từ nhà đầu tư. Sự kiện này đã châm ngòi cho một đợt bán tháo cổ phiếu ngành tài chính thay thế, với tổng vốn hóa thị trường của Blackstone, KKR, Apollo, Blue Owl bốc hơi hơn 100 tỷ USD, đặt ra dấu hỏi lớn về tính bền vững của mô hình tăng trưởng dựa trên dòng vốn nhà đầu tư cá nhân.

Không chỉ là những con số khô khan, câu chuyện đằng sau sự kiện này phơi bày một thực tế mong manh: sự mất cân bằng giữa cam kết thanh khoản cho nhà đầu tư và tính kém thanh khoản cố hữu của tài sản cơ sở. Nó đang đẩy cả một ngành công nghiệp trị giá hàng nghìn tỷ USD vào vòng xoáy của sự nghi ngờ và tái định giá.

Làn sóng rút tiền lịch sử và các biện pháp “cứu cánh” bất đắc dĩ

Báo cáo từ Financial Times cho thấy bức tranh toàn cảnh đang vô cùng ảm đạm. Trong quý I/2026, các quỹ nợ khổng lồ do Blackstone, BlackRock, Cliffwater, Morgan Stanley và Monroe Capital quản lý đã phải đối mặt với tổng cộng 10,1 tỷ USD yêu cầu mua lại từ nhà đầu tư. Điều đáng nói, các công ty này chỉ có thể đáp ứng khoảng 70% giá trị đó, tương đương hơn 7 tỷ USD được giải ngân, phần còn lại buộc phải trì hoãn.

Các chuyên gia từ Goldman Sachs ước tính, những khoản rút vốn này có thể khiến dòng vốn vào các quỹ bán lẻ đảo chiều, với mức ròng âm từ 45 đến 70 tỷ USD trong hai năm tới, chấm dứt chuỗi tăng trưởng nóng với gần 200 tỷ USD đổ vào trong 5 năm qua.

Một trong những động thái được chú ý nhất đến từ Blackstone, “ông trùm” của ngành quản lý tài sản thay thế. Theo hồ sơ gửi lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC), quỹ tín dụng tư nhân Blackstone Private Credit Fund (BCRED) với quy mô tài sản 82 tỷ USD đã chứng kiến lượng yêu cầu rút vốn tăng vọt lên mức kỷ lục 7,9% tổng số cổ phần, tương đương khoảng 3,8 tỷ USD. Thay vì chỉ kích hoạt “cánh cửa” giới hạn 5% thông thường, Blackstone đã quyết định nâng mức mua lại lên 7% và tự bỏ tiền túi cùng với nhân viên để bù đắp 0,9% còn lại, qua đó đáp ứng 100% yêu cầu của quý.

Jon Gray, Chủ tịch kiêm Giám đốc Vận hành của Blackstone, nhấn mạnh đây là tính năng chứ không phải lỗi của sản phẩm: nhà đầu tư chấp nhận hy sinh một phần thanh khoản để đổi lấy lợi suất cao hơn, điều đã tồn tại từ lâu với các nhà đầu tư tổ chức.

Không chỉ Blackstone, Morgan Stanley cũng buộc phải hành động quyết liệt. Quỹ North Haven Private Income Fund (PIF) của họ đã nhận được yêu cầu rút gần 11% cổ phiếu đang lưu hành. Tuy nhiên, Morgan Stanley chỉ chấp nhận mua lại 45,8% số đó, tương đương khoảng 169 triệu USD, và tuyên bố sẽ tuân thủ giới hạn 5% trong các quý tiếp theo như đã cam kết trong bản cáo bạch, nhằm tránh phải bán tháo tài sản trong giai đoạn thị trường biến động.

Trong khi đó, BlackRock cũng gây chấn động không kém khi thông báo giới hạn việc rút vốn khỏi quỹ HPS Corporate Lending Fund trị giá 26 tỷ USD. Trước lượng yêu cầu rút lên tới 1,2 tỷ USD, khoảng 9,3% giá trị tài sản ròng, BlackRock chỉ chấp thuận giải ngân 620 triệu USD, tương đương mức trần 5%.

Blue Owl Capital có lẽ là cái tên chịu áp lực nặng nề nhất, họ thông báo ngừng vĩnh viễn các đợt mua lại theo quý đối với quỹ Blue Owl Capital Corporation II (OBDC II) và thay vào đó sẽ phân phối vốn từ dòng tiền thu được từ thu nhập, trả nợ và các thương vụ bán tài sản chiến lược.

Để có tiền trả cho nhà đầu tư, Blue Owl đã bán 1,4 tỷ USD tài sản từ ba quỹ tín dụng cho các quỹ hưu trí và công ty bảo hiểm Bắc Mỹ. Mặc dù các khoản vay được bán với giá 99,7% mệnh giá, một mức giá được coi là khẳng định chất lượng tài sản, nhưng quyết định thay đổi cấu trúc thanh khoản đã gây ra làn sóng phản ứng dữ dội từ cổ đông.

“Hiệu ứng Domino” trên thị trường chứng khoán

Hậu quả của làn sóng rút tiền đã nhanh chóng lan sang thị trường thứ cấp, tạo ra một cuộc khủng hoảng niềm tin thực sự. Cổ phiếu của các công ty quản lý tài sản thay thế hàng đầu đã lao dốc không phanh. Tính từ đầu năm 2026, Blackstone và Blue Owl mất hơn 25% giá trị, KKR giảm 30%, Apollo Global mất 29%, Ares Management bốc hơi 33%. Tổng cộng, vốn hóa thị trường của nhóm này đã tan chảy hơn 100 tỷ USD.

Điều này phản ánh sự thay đổi trong cách nhìn nhận của nhà đầu tư. Họ không còn chỉ tập trung vào lợi nhuận khổng lồ từ phí quản lý mà các quỹ này tạo ra. Ví dụ, quỹ BCRED của Blackstone đóng góp khoảng 1,2 tỷ USD phí hàng năm, tương đương 13% tổng thu nhập từ phí của tập đoàn. Blue Owl cũng nhận 447 triệu USD từ quỹ OCIC. Thay vào đó, giới đầu tư đang chiết khấu mạnh tay vào “sự chắc chắn của tăng trưởng” trong tương lai. Họ lo ngại rằng, khi dòng vốn nhà đầu tư cá nhân có thể đảo chiều bất cứ lúc nào, nguồn thu phí dồi dào và ổn định trước đây sẽ trở nên bấp bênh.

Tận thế của “SaaS” hay cuộc khủng hoảng cấu trúc?

Vậy đâu là nguyên nhân sâu xa dẫn đến cuộc khủng hoảng này? Câu trả lời nằm ở hai yếu tố then chốt: sự trỗi dậy của AI đe dọa mô hình kinh doanh phần mềm và sự bất ổn cố hữu trong cấu trúc “vốn vĩnh viễn” (perpetual capital) của các quỹ.

Thứ nhất, ngành công nghiệp phần mềm, đặc biệt là các công ty SaaS với mô hình doanh thu định kỳ, từng là mảnh đất lành cho các khoản vay tư nhân. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các công cụ AI có khả năng thay thế các giải pháp phần mềm truyền thống, như Claude Code của Anthropic có thể viết mã lập trình, đã gieo rắc nỗi sợ hãi về một “ngày tận thế SaaS”. Các nhà đầu tư lo ngại rằng dòng tiền ổn định của những công ty này sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng, dẫn đến nguy cơ vỡ nợ cao hơn.

Theo ước tính của UBS, có tới 1/3 thị trường tín dụng tư nhân trị giá khoảng 3.000 tỷ USD có liên quan đến các công ty SaaS. Khi AI đe dọa phá vỡ nền tảng của các công ty này, chất lượng tín dụng của toàn bộ hệ thống bị đặt trong tầm ngắm.

Bloomberg Intelligence cho biết, chỉ trong 4 tuần của tháng 2/2026, đã có 17,7 tỷ USD các khoản vay công nghệ Mỹ rơi vào trạng thái “giao dịch khó khăn” (distressed level). Chuyên gia kinh tế Mohamed El-Erian còn cảnh báo đây có thể là “khoảnh khắc chim hoàng yến trong mỏ than”, ám chỉ một dấu hiệu cảnh báo sớm cho một cuộc khủng hoảng hệ thống rộng lớn hơn, tương tự giai đoạn đầu của năm 2007.

Thứ hai, và quan trọng hơn, là vấn đề về cấu trúc. Giáo sư Sascha Steffen, một chuyên gia hàng đầu về tài chính, đã chỉ ra một nghịch lý chết người: các quỹ tín dụng tư nhân huy động vốn dưới danh nghĩa “vốn vĩnh viễn” (perpetual capital) - thứ được cho là bệ đỡ cho các khoản cho vay dài hạn, nhưng lại hứa hẹn cho nhà đầu tư quyền rút tiền mỗi quý. Điều này tạo ra một sự không tương xứng về kỳ hạn thanh khoản (maturity mismatch) giống như các ngân hàng truyền thống, nhưng không có bất kỳ tấm đệm an toàn nào như bảo hiểm tiền gửi hay các cơ sở cho vay cuối cùng từ ngân hàng trung ương.

Khi có quá nhiều nhà đầu tư cùng đòi rút tiền, các nhà quản lý quỹ rơi vào tình thế tiến thoái lưỡng nan. Hoặc họ phải bán tài sản với giá cắt lỗ, gây thiệt hại cho các nhà đầu tư còn lại, hoặc kích hoạt “cánh cửa” và đóng băng thanh khoản, phá vỡ cam kết ban đầu. Cả hai lựa chọn đều không có lợi.

Các chuyên gia từ Man Group nhận định rằng, các khoản vay tư nhân được tạo ra với mục đích nắm giữ đến khi đáo hạn, do đó tính không thể giao dịch là một đặc điểm của tài sản chứ không phải là một sai sót. Thế nhưng, việc bán các sản phẩm kém thanh khoản này cho đại chúng, những người quen với việc rút tiền linh hoạt khỏi các quỹ ETF hay cổ phiếu, chính là mâu thuẫn cốt lõi.

Sự phân hóa và bài toán định giá lại

Cuộc khủng hoảng này đánh dấu sự kết thúc của một kỷ nguyên tăng trưởng đồng thuận. Các chuyên gia của Moody's cho rằng sự mở rộng của tín dụng tư nhân sẽ tiếp tục, nhưng với cấu trúc rủi ro phức tạp hơn và sự giám sát chặt chẽ hơn từ các cơ quan quản lý. Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) và Ủy ban Chứng khoán và Đầu tư Úc (ASIC) đã bắt đầu coi tín dụng tư nhân là lĩnh vực cần ưu tiên giám sát và thực thi pháp luật trong năm 2026.

Trong bối cảnh đó, sự phân hóa giữa các quỹ sẽ ngày càng rõ rệt. Những công ty có năng lực thẩm định rủi ro tốt, cấu trúc vốn bền vững và danh mục đầu tư đa dạng về mặt địa lý có thể vượt qua cơn bão. Ngược lại, những quỹ phụ thuộc quá nhiều vào dòng vốn bán lẻ và tập trung vào các lĩnh vực rủi ro cao như SaaS sẽ phải đối mặt với sự sụt giảm mạnh về định giá và dòng vốn.

Ngay cả thị trường thứ cấp cũng xuất hiện những tín hiệu mới. Các công ty như Saba Capital và Cox Capital Partners đã thông báo kế hoạch chào mua cổ phiếu của một số quỹ Blue Owl với mức chiết khấu từ 20% đến 35% so với giá trị tài sản ròng. Điều này cho thấy, trong khi các nhà quản lý quỹ gốc đang vật lộn để duy trì thanh khoản, thì những “kền kền” tài chính đã bắt đầu lượn vòng, tìm kiếm cơ hội từ sự hoảng loạn của nhà đầu tư cá nhân.

Đối với các nhà đầu tư cá nhân, câu chuyện này là một lời nhắc nhở đắt giá. Trong thế giới tài chính, “lợi suất cao” và “thanh khoản tức thì” hiếm khi tồn tại cùng nhau. Khi các ông lớn như Blackstone hay BlackRock còn phải kích hoạt “cánh cửa” để bảo vệ chính mình, thì bài học về sự thận trọng và hiểu biết sâu sắc về cấu trúc sản phẩm trước khi rót vốn lại càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.