Kế hoạch thu hẹp bảng cân đối 6.5 nghìn tỷ USD của Fed có thể bị trì hoãn ít nhất một năm

Trong một động thái được ví như “liều thuốc an thần” cho thị trường tài chính toàn cầu, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã công khai định hình lại kỳ vọng về chính sách tiền tệ Mỹ. Trên chương trình “Sunday Morning Futures” của Fox News vào ngày 08/02/2026, ông Bessent nhấn mạnh rằng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ không hành động nhanh chóng trong việc thu hẹp bảng cân đối kế toán khổng lồ của mình.

Lời tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh chính trị cực kỳ nhạy cảm, khi Tổng thống Donald Trump vừa chính thức đề cử cựu Thống đốc Fed Kevin Warsh - một người từng chỉ trích mạnh mẽ chương trình nới lỏng định lượng (QE), cho vị trí Chủ tịch Fed kế nhiệm ông Jerome Powell. Động thái này khiến nhiều nhà đầu tư lo ngại về một chính sách tiền tệ “diều hâu” quyết liệt hơn. Tuy nhiên, phát biểu của ông Bessent đã làm dịu đi những lo ngại đó.

Ông Bessent dự báo Fed có thể sẽ “tạm dừng lại, dành ít nhất một năm để quyết định hướng đi tiếp theo” về bảng cân đối. Lý do then chốt, theo ông, là nếu Fed chuyển hẳn sang khung chính sách “dự trữ dồi dào” (ample reserves regime), thì về mặt cấu trúc, họ sẽ cần duy trì một bảng cân đối lớn. Lộ trình chậm rãi này hoàn toàn phù hợp với mong muốn công khai của chính quyền Trump về việc hạ thấp đáng kể lãi suất thế chấp, một mục tiêu khó có thể đạt được nếu Fed đẩy nhanh việc rút thanh khoản ra khỏi hệ thống.

Áp lực kép: Sự độc lập bị thách thức và tuyên bố trấn an từ chính phủ

Hành động chính sách của Fed hiện nay đang bị chi phối bởi hai luồng áp lực lớn: sự độc lập của ngân hàng trung ương bị đe dọa trực tiếp và yêu cầu hỗ trợ các mục tiêu kinh tế vĩ mô của chính quyền.

Sự căng thẳng lên đến đỉnh điểm vào tháng 1/2026, khi Chủ tịch Jerome Powell nhận được trát đòi hầu tòa từ Bộ Tư pháp trong một cuộc điều tra hình sự liên quan đến dự án nâng cấp trụ sở Fed.

Động thái này, được cho là xuất phát từ các đồng minh của Tổng thống Trump, ngay lập tức bị các cựu Chủ tịch Fed và nhiều chính khách lên án mạnh mẽ, coi đó là một cuộc tấn công chưa từng có tiền lệ nhằm vào nền độc lập của Fed. Trong bối cảnh đó, mọi quyết định chính sách của Fed, bao gồm việc thu hẹp bảng cân đối (còn gọi là Thắt chặt Định lượng - QT), đều bị đặt dưới làn sóng dư luận và chính trị hóa.

Song song đó, đề cử ông Kevin Warsh - người từng phục vụ tại Fed từ 2006 đến 2011 và nổi tiếng với quan điểm ủng hộ giảm mạnh quy mô tài sản của Fed, làm dấy lên lo ngại về một sự thay đổi chính sách đột ngột. Chính trong lúc thị trường đang hoài nghi, phát biểu của Bộ trưởng Scott Bessent đã đóng vai trò như một công cụ quản lý kỳ vọng hiệu quả.

Ông Bessent làm rõ rằng, dù ông Warsh là một nhân vật độc lập, các quyết định cụ thể về bảng cân đối vẫn hoàn toàn thuộc thẩm quyền của Fed. Quan trọng hơn, ông nhấn mạnh rằng không nên kỳ vọng Fed hành động nhanh chóng, và quá trình đánh giá có thể kéo dài tới một năm.

Sự kết hợp giữa áp lực chính trị lên lãnh đạo hiện tại và lộ trình thận trọng cho tương lai đã vẽ nên một bức tranh rõ ràng: Fed đang ưu tiên tối đa cho sự ổn định, tránh mọi hành động có thể gây ra cú sốc cho thị trường tài chính vốn đã nhạy cảm.

Hành trình từ “phình to” đến “thu nhỏ”: Bảng cân đối Fed qua các biến cố

Để thấu hiểu tầm quan trọng của việc thu hẹp bảng cân đối, cần nhìn lại hành trình biến động đầy kịch tính của nó trong hai thập kỷ qua. Bảng cân đối của Fed, vốn là một công cụ chính sách ít được chú ý trước năm 2008, đã trở thành “vũ khí” chủ chốt để chống lại các cuộc khủng hoảng.

Sau Đại suy thoái 2008, Fed lần đầu tiên triển khai các đợt Nới lỏng Định lượng (QE) quy mô lớn, mua trái phiếu chính phủ và chứng khoán đảm bảo bằng thế chấp (MBS) để hạ lãi suất dài hạn và kích thích nền kinh tế. Đến đại dịch COVID-19, làn sóng QE mới với cường độ khủng khiếp đã đẩy tổng tài sản của Fed lên đỉnh điểm khoảng 9 nghìn tỷ USD vào giữa năm 2022.

Khi lạm phát bùng phát, Fed buộc phải xoay trục. Bên cạnh việc tăng lãi suất nhanh chóng, họ khởi động chương trình Thắt chặt Định lượng (QT) từ tháng 6/2022, cho phép các trái phiếu nắm giữ đáo hạn mà không tái đầu tư, từ từ rút thanh khoản ra khỏi hệ thống. Tính đến đầu tháng 2/2026, quy mô bảng cân đối đã giảm xuống còn khoảng 6.6 nghìn tỷ USD.

Tuy nhiên, một diễn biến đáng chú ý xảy ra vào tháng 12/2025: Fed đã bắt đầu mua lại trái phiếu Kho bạc kỳ hạn ngắn (T-bills) thông qua các hoạt động kỹ thuật. Động thái “bán thắt chặt” này, tuy nhỏ, nhưng cho thấy ưu tiên hàng đầu hiện nay của Fed là duy trì thanh khoản dồi dào cho hệ thống, đảm bảo sự ổn định hơn là đẩy nhanh tốc độ thu hẹp.

Bảng cơ cấu Bảng cân đối của Fed - Số liệu cập nhật đến 04/02/2026

Vì sao “phanh gấp” là không thể? Những ràng buộc chiến lược

Quyết định trì hoãn QT không đơn thuần là sự nhượng bộ trước áp lực chính trị. Nó bắt nguồn từ những ràng buộc chiến lược sâu sắc về mô hình hoạt động và các mục tiêu kinh tế mâu thuẫn nhau.

Trước tiên là sự chuyển đổi khung chính sách. Trước năm 2008, Fed vận hành trong “chế độ dự trữ khan hiếm”, kiểm soát lãi suất thông qua các nghiệp vụ thị trường mở để điều chỉnh lượng dự trữ vừa đủ. Các đợt QE sau đó đã đưa Fed vào “chế độ dự trữ dồi dào” một cách vĩnh viễn.

Như Bộ trưởng Bessent chỉ rõ, nếu Fed chính thức chấp nhận và duy trì “cơ chế dự trữ dồi dào” như một khung chính sách mới, thì về mặt cấu trúc, họ buộc phải duy trì một bảng cân đối kế toán lớn. Một lượng dự trữ khổng lồ trong hệ thống ngân hàng cần một lượng tài sản đối ứng đủ lớn trên bảng cân đối của Fed. Điều này biến QT từ một công cụ tạm thời thành một cuộc điều chỉnh cơ cấu lâu dài và phức tạp hơn nhiều.

Ràng buộc thứ hai, và có lẽ cấp thiết hơn, là mục tiêu chính sách công khai của chính quyền Trump. Tổng thống Trump đã nhiều lần bày tỏ mong muốn lãi suất thế chấp giảm mạnh để giải quyết khủng hoảng nhà ở giá cả phải chăng và kích thích thị trường bất động sản. Tuy nhiên, QT, về bản chất, làm giảm nhu cầu đối với trái phiếu dài hạn, thường gây áp lực tăng lên lợi suất trái phiếu và theo đó là lãi suất thế chấp. Một đợt rút thanh khoản mạnh tay sẽ đi ngược lại hoàn toàn mục tiêu này.

Các chuyên gia từ Capital Economics cảnh báo rằng một đợt QT tích cực dưới thời ông Warsh thậm chí có thể làm giảm khả năng của Fed trong việc ứng phó với một cuộc khủng hoảng tài chính trong tương lai. Trong khi đó, Citadel Securities phân tích rằng việc từ bỏ khung dự trữ dồi dào có thể dẫn đến sự bất ổn lớn hơn cho các tài sản rủi ro. Do đó, sự thận trọng hiện nay không chỉ là lựa chọn chính trị, mà còn là đòi hỏi kỹ thuật để duy trì ổn định tài chính.

Các chỉ báo định lượng và lộ trình dự kiến

Dù đã có lộ trình chậm lại, Fed vẫn cần các chỉ báo cụ thể để xác định điểm dừng cho QT. Các nhà hoạch định chính sách và giới phân tích đang theo dõi sát sao hai thước đo chính.

Chỉ báo đầu tiên là Độ co giãn của Lãi suất Quỹ Liên bang Hiệu quả (EFFR). Mục tiêu của Fed là duy trì trạng thái “độ co giãn gần bằng không”, nghĩa là lãi suất then chốt này hầu như không dao động khi lượng dự trữ thay đổi. QT sẽ tiếp tục cho đến khi độ co giãn này bắt đầu chuyển sang âm, báo hiệu dự trữ đang trở nên “vừa đủ” thay vì “dồi dào”, và việc kiểm soát lãi suất trở nên khó khăn hơn.

Chỉ báo thứ hai là quy mô của Thỏa thuận Mua lại Ngược Qua đêm (ON RRP), công cụ này được Fed sử dụng để hấp thụ thanh khoản thừa từ các tổ chức tài chính phi ngân hàng. Từ mức đỉnh 2.5 nghìn tỷ USD vào giữa năm 2022, nó đã giảm mạnh xuống dưới 350 tỷ USD vào đầu năm 2026. Khi ON RRP tiệm cận 0, đồng nghĩa với việc thanh khoản thừa trong hệ thống đã cạn kiệt và QT bắt đầu rút trực tiếp dự trữ từ các ngân hàng thương mại – một giai đoạn nhạy cảm đòi hỏi sự quản lý cực kỳ tinh tế.

Một mục tiêu định lượng được thảo luận trong giới chuyên môn là đưa tổng dự trữ về mức khoảng 10%-11% GDP, so với mức khoảng 13% hiện nay. Với tốc độ giảm hiện tại, mục tiêu này có thể đạt được vào quý II/2026, trùng khớp với khung thời gian “lên tới một năm” mà Bộ trưởng Bessent đưa ra.

Các tổ chức như Bank Policy Institute (BPI) cũng đang thảo luận về “bộ ba bất khả thi” của bảng cân đối ngân hàng trung ương: cân bằng giữa kiểm soát lãi suất, ổn định tài chính và minh bạch chính sách. Trong bối cảnh hiện tại, ổn định tài chính dường như đang được ưu tiên hàng đầu.

Phân tích chuyên sâu: Thị trường hưởng lợi, nhưng rủi ro dài hạn vẫn tồn tại

Tuyên bố của Bộ trưởng Bessent đã được thị trường đón nhận như một tín hiệu tích cực trong ngắn hạn. Các chuyên gia từ Bloomberg nhận định rằng nó đã “xoa dịu nỗi lo về siết chặt tiền tệ đột ngột”, vốn có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến thanh khoản toàn cầu. Tính ổn định trong thanh khoản hỗ trợ cho chứng khoán và các tài sản rủi ro, đồng thời tạo môi trường thuận lợi hơn cho việc chính phủ và doanh nghiệp huy động vốn.

Tuy nhiên, kịch bản “giữ nguyên hiện trạng kéo dài” không phải không có rủi ro. Một bảng cân đối lớn vĩnh viễn có thể làm phức tạp hóa việc kiểm soát lạm phát trong tương lai và duy trì những biến dạng nhất định trên thị trường tài chính, chẳng hạn như khuyến khích đầu cơ quá mức nhờ vào nguồn vốn rẻ.

Hơn nữa, như các nhà phân tích từ Reuters chỉ ra, sự can thiệp chính trị quá rõ ràng vào quá trình ra quyết định của Fed có thể làm suy yếu uy tín lâu dài của ngân hàng trung ương này. Một Fed bị nhận thức là thiếu độc lập có thể làm tăng phần bù rủi ro cho các tài sản Mỹ, khiến chi phí vay của chính phủ trong dài hạn trở nên đắt đỏ hơn.

Điều này tạo ra một thế lưỡng nan thực sự. Một mặt, chính quyền muốn lãi suất thấp để hỗ trợ tăng trưởng; mặt khác, các hành động can thiệp vào Fed để đạt mục tiêu ngắn hạn có thể phá hoại chính niềm tin vào thể chế tạo nên sức mạnh của đồng USD. Phát biểu của ông Bessent, do đó, cũng có thể được xem như một nỗ lực để giảm thiểu thiệt hại cho uy tín của Fed, bằng cách cam kết một lộ trình có thể đoán trước và dựa trên phân tích kỹ thuật, thay vì những thay đổi bất ngờ theo ý chí chính trị.

Kết luận

Quyết định trì hoãn việc thu hẹp bảng cân đối của Fed phản ánh một thực tế phức tạp: chính sách tiền tệ trong thời đại ngày nay không thể tách rời khỏi các tính toán chính trị và áp lực xã hội. Con số 6.6 nghìn tỷ USD không chỉ là một khối tài sản khổng lồ cần quản lý, mà đã trở thành một công cụ địa-chính trị-tài chính nhạy cảm.

Lộ trình kéo dài ít nhất một năm mà Bộ trưởng Bessent vạch ra không đơn giản là sự trì hoãn. Nó là một sự thừa nhận rằng việc “hạ cánh mềm” cho bảng cân đối của Fed - vừa đảm bảo ổn định tài chính, vừa không cản trở tăng trưởng kinh tế, lại vừa giữ được uy tín độc lập - là một nhiệm vụ cực kỳ tinh tế và đòi hỏi thời gian.

Trong năm 2026 đầy biến động này, sự thận trọng có lẽ là người đồng hành không thể thiếu. Câu chuyện về “siêu bảng cân đối” sẽ còn định hình không chỉ nền kinh tế Mỹ, mà còn cả sự ổn định của hệ thống tài chính toàn cầu trong nhiều năm tới.