Tesla khai tử Model S, Model X, đặt cược 2 tỷ USD vào xAI cho cuộc chiến AI quyết định

Ngày 29/01/2026, Tesla công bố báo cáo tài chính quý 4 và cả năm 2025, đánh dấu một bước ngoặt lịch sử với quyết định táo bạo: chính thức khai tử hai dòng xe biểu tượng Model S và Model X, đồng thời đầu tư 2 tỷ USD vào xAI. Động thái này là tuyên ngôn rõ ràng nhất cho cuộc chuyển mình từ một hãng xe điện thuần túy sang một “công ty AI vật lý”.

Kết quả tài chính: Nghịch lý giữa áp lực ngắn hạn và lạc quan dài hạn

Báo cáo quý 4 của Tesla phơi bày những thách thức không nhỏ trong mảng kinh doanh cốt lõi. Doanh thu toàn công ty đạt 24.9 tỷ USD, giảm 3.1% so với cùng kỳ năm trước.

Theo các nguồn tin từ Reuters và CNBC, con số này thấp hơn kỳ vọng 25.11 tỷ USD của Phố Wall, mặc dù một số báo cáo khác dựa trên mốc dự báo thấp hơn thì lại cho rằng nó vượt kỳ vọng. Doanh số xe toàn cầu năm 2025 giảm 9% xuống 1.6 triệu chiếc, đánh mất vị trí dẫn đầu vào tay BYD. Tại châu Âu, thị trường then chốt, doanh số 11 tháng đầu năm 2025 lao dốc 39%.

Lợi nhuận ròng sụt giảm mạnh 61% xuống còn 840 triệu USD. Tuy nhiên, một số chỉ số then chốt lại vượt dự báo. Thu nhập trên mỗi cổ phiếu điều chỉnh đạt 0.50 USD, cao hơn ước tính 0.45 USD. Đặc biệt, biên lợi nhuận gộp toàn công ty được cải thiện đáng kể, đạt 20.1% - mức cao nhất trong hai năm qua và vượt xa kỳ vọng 17.1%.

Biên lợi nhuận gộp của mảng ô tô, sau khi loại trừ tín dụng quy định, cũng được cải thiện nhờ việc triển khai các phiên bản Model Y mới, dù vẫn ở mức thấp so với đỉnh trước đây.

Ivan Feinseth, CIO của Tigress Financial Partners, nhận định Tesla chỉ “đạt lợi nhuận nhẹ trên những kỳ vọng đã được hạ thấp”, khi doanh số giao xe giảm và biên lợi nhuận ô tô bị nén chặt. Ông chỉ ra rằng triển vọng của mảng kinh doanh ô tô truyền thống vẫn rất thách thức. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận quý này đã “đẩy mạnh mạnh mẽ câu chuyện ‘AI vật lý’”, định vị robotaxi, FSD và Optimus là những động lực giá trị dài hạn vượt ra ngoài ô tô.

Lời chia tay danh dự với Model S và Model X

Trong bối cảnh đó, quyết định ngừng sản xuất Model S và Model X - hai biểu tượng đã đưa Tesla thành hiện tượng toàn cầu, là một động thái gây chấn động nhưng mang tính chiến lược cao. Elon Musk gọi đây là “lời chia tay danh dự” dành cho hai mẫu xe này. Trên thực tế, dù từng là những sản phẩm đột phá, Model S và X hiện chỉ đóng góp khoảng 3% tổng sản lượng của Tesla, bị lu mờ hoàn toàn bởi Model 3 và Model Y.

Việc khai tử hai dòng xe này không đơn thuần là cắt bỏ sản phẩm kém hiệu quả. Nó phục vụ cho một mục tiêu lớn hơn: giải phóng không gian sản xuất và nguồn lực kỹ thuật tại nhà máy Fremont, California. Không gian này sẽ được chuyển đổi cho một nhiệm vụ mới đầy tham vọng: sản xuất robot hình người Optimus.

Đây là một tín hiệu rõ ràng cho thấy Tesla đang ưu tiên tối đa cho tương lai robot và tự động hóa, sẵn sàng thu hẹp mảng ô tô truyền thống để đổi lấy bước tiến trong lĩnh vực mới.

Khoản đầu tư 2 tỷ USD vào xAI

Nếu việc ngừng sản xuất Model S/X là hành động “phá bỏ”, thì thông tin then chốt đẩy giá cổ phiếu tăng sau giờ giao dịch chính là khoản “xây dựng”: Tesla sẽ đầu tư 2 tỷ USD để mua cổ phần ưu đãi Series E của xAI, công ty trí tuệ nhân tạo của chính Elon Musk. Khoản đầu tư dự kiến hoàn tất trong quý 1/2026, chờ các phê duyệt quy định thông thường.

Theo thư gửi cổ đông, khoản đầu tư này, cùng với một thỏa thuận khung đi kèm, nhằm mục đích “tăng cường khả năng của Tesla trong việc phát triển và triển khai các sản phẩm, dịch vụ AI vào thế giới vật lý ở quy mô lớn”.

Động thái này củng cố mối liên minh chiến lược đang ngày càng sâu sắc giữa các công ty của Musk. Hai bên đã có hợp tác thực tế: Tesla cung cấp hệ thống lưu trữ năng lượng Megapack cho các trung tâm dữ liệu của xAI, và chatbot Grok của xAI được tích hợp vào một số xe Tesla.

Quan trọng hơn, như Bloomberg đưa tin, xAI đã cho các nhà đầu tư biết rằng họ hướng tới mục tiêu xây dựng AI có thể vận hành robot hình người như Optimus. Khoản đầu tư 2 tỷ USD này cho phép Tesla trực tiếp đòn bẩy hóa nghiên cứu AI đỉnh cao từ xAI để đẩy nhanh tiến độ trong lĩnh vực robotics và lái xe tự hành.

Matt Maley, chiến lược gia trưởng tại Miller Tabak + Co., nhận định: “Nếu Tesla sẽ thành công như kỳ vọng của phe lạc quan, thì thành công đó sẽ đến từ robotaxi và robot. Vì vậy, khoản đầu tư này chính xác là những gì họ muốn nghe.”

Lộ trình cho tương lai: 20 tỷ USD đổ vào AI, Robot và năng lượng

Để hiện thực hóa tầm nhìn, Tesla tuyên bố sẽ chi hơn 20 tỷ USD trong năm 2026 cho các dây chuyền sản xuất và cơ sở hạ tầng mới, nhằm hiện thực hóa ba trụ cột tương lai.

Thứ nhất là Optimus và robotaxi. Tesla dự kiến ra mắt Optimus thế hệ 3 (Gen 3) vào quý 1/2026, với những nâng cấp lớn về thiết kế bàn tay và là phiên bản đầu tiên dành cho sản xuất đại trà. Công ty đang lắp đặt dây chuyền sản xuất thế hệ đầu tiên, kỳ vọng bắt đầu sản xuất trước cuối năm 2026 với công suất mục tiêu cuối cùng lên tới 1 triệu robot mỗi năm.

Về robotaxi, sau thử nghiệm “không người giám sát” tại Austin, Tesla kế hoạch mở rộng dịch vụ này tới 7 thành phố khác tại Mỹ trong nửa đầu 2026. Mẫu xe robotaxi chuyên dụng không vô-lăng Cybercab, cùng với Tesla Semi và Megapack 3, vẫn đúng tiến độ để bắt đầu sản xuất hàng loạt từ năm 2026.

Thứ hai là mảng năng lượng - động cơ tăng trưởng thầm lặng. Đây chính là điểm sáng ổn định trong báo cáo. Tesla đạt kỷ lục triển khai lưu trữ năng lượng 14.2 GWh trong quý 4, nâng tổng cả năm lên 46.7 GWh. Lợi nhuận gộp của mảng này tăng lên mức kỷ lục 1.1 tỷ USD, đây là quý thứ năm liên tiếp lập đỉnh.

Nhu cầu Megapack rất mạnh mẽ, đặc biệt từ các trung tâm dữ liệu và công ty AI. Công ty cũng tiết lộ mạng lưới Powerwall toàn cầu đã hỗ trợ hơn 89.000 sự kiện Nhà máy Điện Ảo, giúp chủ nhà tiết kiệm hơn 1 tỷ USD tiền điện.

Thứ ba là hạ tầng siêu máy tính Dojo và chip AI. Theo Bloomberg, Tesla đang thảo luận về kế hoạch xây dựng nhà máy sản xuất chip riêng, một động thái nhằm kiểm soát toàn bộ chuỗi công nghệ then chốt cho AI. Việc tăng chi tiêu vốn mạnh tay cũng nhằm hỗ trợ cho sự phát triển của siêu máy tính Dojo, trái tim của năng lực huấn luyện AI cho FSD và Optimus.

Rủi ro và thách thức

Dù tầm nhìn hấp dẫn, con đường chuyển đổi của Tesla chất đầy rủi ro.

Thứ nhất là rủi ro thực thi và thời gian. Lịch sử các mốc thời gian của Musk thường lạc quan, việc đồng thời sản xuất hàng loạt Optimus Gen 3, Cybercab, mở rộng robotaxi và xây dựng hạ tầng chip đòi hỏi khả năng thực thi gần như hoàn hảo.

Thứ hai là rào cản pháp lý, đặc biệt tại châu Âu và Trung Quốc - những thị trường lớn nhưng có quy định nghiêm ngặt về dữ liệu và an toàn cho công nghệ tự lái.

Thứ ba là cạnh tranh khốc liệt, từ BYD trong lĩnh vực xe điện đến Waymo trong lĩnh vực xe tự hành.

Cuối cùng, sự phụ thuộc quá lớn vào một cá nhân - Elon Musk, vẫn là một điểm yếu hệ thống đối với Tesla.

Tóm lại, báo cáo quý 4/2025 của Tesla không đơn thuần là một bản báo cáo tài chính. Nó là một tuyên bố chiến lược dứt khoát. Bằng cách khai tử các biểu tượng của quá khứ và đặt cược 2 tỷ USD vào liên minh xAI, Elon Musk đang dồn mọi nguồn lực để biến Tesla từ một hãng xe điện thành một công ty tiên phong trong kỷ nguyên AI vật lý.

Thành bại của canh bạc này sẽ không chỉ quyết định vận mệnh của Tesla, mà còn định hình cục diện cuộc đua công nghệ toàn cầu trong thập kỷ tới. Mọi sự chú ý giờ đây đổ dồn vào những cột mốc cụ thể sắp tới: buổi ra mắt Optimus Gen 3, sự mở rộng của dịch vụ robotaxi, và tiếng máy khởi động của dây chuyền Cybercab vào năm 2026.