Cơn địa chấn 6.000 tỷ USD từ Stablecoin đe dọa hệ thống Ngân hàng truyền thống

Cảnh báo gây chấn động từ CEO Bank of America Brian Moynihan cho thấy, một cơn “chảy máu” vốn quy mô lên tới 6.000 tỷ USD có thể xảy ra từ các ngân hàng truyền thống sang stablecoin có trả lãi, đe dọa trực tiếp năng lực cho vay toàn cầu.

Một cuộc đối thoại định kỳ về kết quả kinh doanh tại Bank of America lại mở ra một báo động đỏ cho toàn ngành tài chính. Giám đốc điều hành Brian Moynihan đã vẽ nên viễn cảnh nơi các stablecoin, đặc biệt là những loại có khả năng trả lãi suất, có thể hút ra khỏi hệ thống ngân hàng Mỹ một lượng tiền gửi khổng lồ 6.000 tỷ USD.

Con số này không phải ước tính chủ quan, mà theo ông Moynihan, được dẫn từ nghiên cứu của chính Bộ Tài chính Mỹ, tương đương với 30% đến 35% tổng tiền gửi của các ngân hàng thương mại. Kịch bản này đang thúc đẩy một cuộc chạy đua lập pháp cấp tốc tại Thượng viện, trong khi các doanh nghiệp vừa và nhỏ - vốn là nền tảng của nền kinh tế - đứng trước nguy cơ gánh chịu hậu quả nặng nề nhất.

Bình thường, các cuộc gọi họp với giới phân tích để công bố kết quả kinh doanh hàng quý chỉ xoay quanh lợi nhuận, doanh thu và dự báo. Thế nhưng, vào một ngày giữa tháng 1/2026, cuộc trao đổi tại Bank of America đã chuyển hướng sang một mối đe dọa mới: stablecoin có trả lãi.

“Nếu bạn rút tiền gửi, các ngân hàng sẽ không còn khả năng cho vay hoặc buộc phải tìm kiếm nguồn vốn tổng hợp, và điều đó rõ ràng sẽ phát sinh chi phí”, ông Moynihan lý giải. Lập luận của ông chỉ ra rằng, stablecoin với cấu trúc hoạt động tương tự quỹ thị trường tiền tệ, sẽ chuyển vốn vào các công cụ ngắn hạn như trái phiếu kho bạc, thay vì được tái đầu tư vào hệ thống cho vay truyền thống.

Bối cảnh của lời cảnh báo này là một dự luật thị trường tiền điện tử mới, được Chủ tịch Ủy ban Ngân hàng Thượng viện Tim Scott công bố vào ngày 9/1/2026. Trọng tâm của dự thảo là đề xuất cấm trả lãi thụ động cho việc đơn thuần nắm giữ stablecoin, chỉ cho phép các phần thưởng gắn liền với hoạt động như staking (đặt cược), cung cấp thanh khoản hoặc xử lý giao dịch.

Phản ứng dữ dội từ ngành công nghiệp tiền điện tử là không thể tránh khỏi. Brian Armstrong, Giám đốc điều hành của sàn giao dịch lớn Coinbase, ngay lập tức tuyên bố rút lại sự ủng hộ đối với dự luật. Ông cho rằng các hạn chế này mang tính “kìm hãm cạnh tranh” và sẽ “giết chết phần thưởng trên stablecoin”. Ông Armstrong kêu gọi một sân chơi bình đẳng, nơi tài sản số và dịch vụ tài chính truyền thống chịu chung một chuẩn mực quản lý.

Tuy nhiên, phía ngân hàng lại đưa ra quan điểm hoàn toàn trái ngược. Hơn 100 tổ chức tài chính cộng đồng, đại diện bởi Hiệp hội Ngân hàng Mỹ (ABA), đã khẩn thiết kêu gọi Thượng viện siết chặt các quy định. Trong thư gửi Thượng viện, họ cảnh báo rằng các chính sách làm suy yếu tiền gửi ngân hàng sẽ “phá hủy hoạt động cho vay địa phương”, đặc biệt gây thiệt hại cho các doanh nghiệp nhỏ vốn phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Theo phân tích chuyên sâu của lãnh đạo Bank of America, nhóm đối tượng sẽ hứng chịu tác động nặng nề nhất từ làn sóng chuyển dịch vốn chính là các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs).

Khác với các tập đoàn lớn có thể dễ dàng huy động vốn trực tiếp từ thị trường chứng khoán, phần lớn SMEs gần như chỉ dựa vào tín dụng ngân hàng để duy trì hoạt động và mở rộng sản xuất kinh doanh. Khi nguồn vốn huy động chính của ngân hàng là tiền gửi bị thu hẹp, các tổ chức tín dụng buộc phải tìm đến những nguồn vốn thay thế đắt đỏ hơn, như vay mượn từ ngân hàng trung ương hoặc thị trường vốn.

Chi phí vốn tăng cao này cuối cùng sẽ được chuyển giao, phản ánh vào mức lãi suất cho vay đối với doanh nghiệp, tạo ra một làn sóng gia tăng chi phí tài chính trên phạm vi toàn bộ nền kinh tế. Trong bối cảnh này, các SMEs với ít lựa chọn tài chính sẽ là đối tượng dễ bị tổn thương nhất, thậm chí có nguy cơ bị đẩy ra khỏi thị trường.

Không phải tất cả các chuyên gia đều đồng tình với kịch bản báo động của ngành ngân hàng. Ông Radi El Haj, Giám đốc điều hành của công ty thanh toán RS2, đã lên tiếng bác bỏ lập luận này. Ông cho rằng trọng tâm của quản lý nên là bảo vệ người tiêu dùng và kiểm soát rủi ro, chứ không phải bảo hộ cho các mô hình kinh doanh lỗi thời.

Theo ông Haj, việc khách hàng lựa chọn stablecoin do lợi suất cao hơn và tính linh hoạt là một quyết định hợp lý của thị trường. Áp lực cạnh tranh này thực chất sẽ buộc các định chế tài chính truyền thống phải tự cải thiện sản phẩm và dịch vụ để giữ chân khách hàng.

Quan điểm này cũng tìm thấy sự đồng thuận từ một gã khổng lồ tài chính khác: JPMorgan Chase. Một phát ngôn viên của ngân hàng này đã giảm nhẹ mối đe dọa hệ thống, cho rằng sẽ luôn tồn tại nhiều lớp tiền tệ khác nhau phục vụ các mục đích bổ sung cho nhau. JPMorgan thậm chí đang chủ động thử nghiệm đồng stablecoin JPM Coin của riêng mình, nhắm tới khách hàng tổ chức như một cách để bảo vệ vị thế thị trường trong tương lai.

Để đánh giá mức độ thực tế của lời cảnh báo về 6.000 tỷ USD, cần nhìn vào sự phát triển thực tế của thị trường stablecoin.

Theo một báo cáo độc lập, tổng vốn hóa thị trường stablecoin toàn cầu tính đến tháng 10/2025 chỉ đạt khoảng 308 tỷ USD, dù đã tăng trưởng 49% trong năm. Dự báo lạc quan từ Bloomberg Intelligence cho thấy tổng giá trị thanh toán bằng stablecoin có thể đạt 56,6 nghìn tỷ USD vào năm 2030, biến nó thành một mảnh ghép quan trọng của hệ thống tài chính toàn cầu. Trong khi đó, Bộ Tài chính Mỹ từng ước tính quy mô thị trường có thể là 2 nghìn tỷ USD vào năm 2028.

Sự chênh lệch khổng lồ giữa con số 6.000 tỷ USD đang bị đe dọa và quy mô hiện tại khoảng 300 tỷ USD cho thấy đây là một cảnh báo về nguy cơ dài hạn, chứ không phải hiểm họa cận kề.

JPMorgan trong một phân tích riêng biệt đã chỉ ra rằng, nhu cầu về stablecoin hiện chủ yếu là câu chuyện của hệ sinh thái tiền điện tử, dùng để giao dịch và làm tài sản thế chấp, chứ chưa phải là giải pháp thanh toán chủ đạo thay thế ngân hàng. Tuy nhiên, sự trỗi dậy của các stablecoin có tính tuân thủ cao như USDC, vốn chiếm tổng giá trị giao dịch 18,3 nghìn tỷ USD trong năm 2025, cho thấy xu hướng các tổ chức đang dần chấp nhận và sử dụng chúng.

Cuộc tranh luận về stablecoin có trả lãi đã vẽ nên một đường phân cách rõ ràng trong thế giới tài chính. Một bên là sự bảo thủ và lo ngại chính đáng của hệ thống ngân hàng truyền thống, nơi coi trọng sự ổn định và năng lực cho vay. Bên kia là làn sóng đổi mới không thể đảo ngược từ công nghệ blockchain, hứa hẹn hiệu quả cao hơn, chi phí thấp hơn và sự lựa chọn đa dạng hơn cho người dùng.

Kịch bản 6.000 tỷ USD bị “hút” khỏi ngân hàng có thể là một cảnh báo cực đoan, nhưng nó phản ánh một xu thế tất yếu: sự chuyển dịch quyền lực tài chính.

Thay vì cố gắng dựng lên các rào cản pháp lý để bảo vệ mô hình cũ, tương lai có lẽ nằm ở việc tìm kiếm sự cân bằng. Các ngân hàng, như chính JPMorgan đang làm, có thể chủ động thích ứng bằng cách phát triển các sản phẩm số của riêng mình. Các nhà quản lý cần xây dựng một khuôn khổ đủ linh hoạt để quản lý rủi ro mà không kìm hãm sáng tạo, đảm bảo một sân chơi cạnh tranh bình đẳng.

Trong tương lai đó, stablecoin và ngân hàng truyền thống không nhất thiết phải là kẻ thù. Họ có thể trở thành hai mảnh ghép bổ trợ trong một hệ sinh thái tài chính đa dạng và phức tạp hơn, nơi người dùng cuối cùng mới là người được hưởng lợi nhiều nhất từ sự cạnh tranh và đổi mới này. Câu chuyện 6.000 tỷ USD, vì thế, không chỉ là lời cảnh báo về một mối đe dọa, mà còn là hồi chuông thức tỉnh cho một kỷ nguyên chuyển đổi tài chính không thể trì hoãn.