4.8 tỷ USD vàng Venezuela bị Anh "đóng băng": Cuộc chiến pháp lý giữa lòng London

Quyết định của Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper khẳng định tiếp tục giữ lại 31 tấn vàng trị giá ước tính 4.8 tỷ USD của Venezuela tại Ngân hàng Trung ương Anh, bất chấp việc Tổng thống Nicolás Maduro đã bị lật đổ. Động thái này không chỉ kéo dài cuộc tranh chấp kéo dài 6 năm mà còn làm dấy lên những lo ngại sâu sắc về an ninh tài sản quốc gia trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu ngày càng bất ổn.

Vàng Venezuela tiếp tục nằm lại London

Trong một phiên chất vấn tại Quốc hội Anh vào ngày 05/01/2026, Ngoại trưởng Yvette Cooper đã đưa ra tuyên bố chính thức: Vương quốc Anh tiếp tục không công nhận chính quyền hiện tại của Venezuela, và trên cơ sở đó, Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) nhiều khả năng sẽ duy trì quyền kiểm soát đối với 31 tấn vàng dự trữ của quốc gia Nam Mỹ này.

Tuyên bố này được đưa ra chỉ vài ngày sau sự kiện chấn động: Tổng thống Nicolás Maduro bị lực lượng đặc nhiệm Mỹ bắt giữ vào ngày 03/01. Sự kiện này từng thổi bùng hy vọng về một kết thúc cho cuộc tranh chấp pháp lý kéo dài. Tuy nhiên, quan điểm cứng rắn của London một lần nữa khẳng định, số vàng khổng lồ trị giá ước tính lên tới 4.8 tỷ USD (tương đương 3.6 tỷ bảng Anh) sẽ vẫn nằm nguyên trong các hầm chứa kiên cố bên dưới phố Threadneedle.

Hành trình 18 năm của 31 tấn vàng

Kho vàng này đã có một hành trình dài và đầy biến động. Venezuela bắt đầu gửi vàng tại BoE từ năm 2008, coi đây một trung tâm lưu trữ an toàn hàng đầu thế giới. BoE hiện quản lý khoảng 400,000 thỏi vàng cho các chính phủ và tổ chức toàn cầu, chỉ đứng sau Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) ở New York.

Tuy nhiên, mọi chuyện thay đổi kể từ năm 2018. Sau cuộc bầu cử gây tranh cãi, Anh cùng với Mỹ và nhiều quốc gia khác từ chối công nhận ông Maduro là Tổng thống hợp pháp. Kể từ đó, mọi yêu cầu của Caracas nhằm hồi hương số vàng để hỗ trợ nền kinh tế kiệt quệ đều bị từ chối.

Năm 2020, chính phủ ông Maduro kiện BoE ra tòa án Anh, cho rằng họ cần số vàng để đối phó với đại dịch COVID-19. Vụ kiện trở nên phức tạp khi Anh chính thức công nhận lãnh đạo phe đối lập Juan Guaidó làm nguyên thủ hợp pháp lâm thời của Venezuela. Sau nhiều vòng xét xử, Tòa án Tối cao Anh cuối cùng đã ra phán quyết ủng hộ BoE vào năm 2023, trên cơ sở học thuyết “Một Tiếng Nói” - tòa án phải tuân theo lập trường công nhận của chính phủ.

Dòng thời gian chính trong tranh chấp 31 tấn vàng Venezuela-Anh:

Từ 360 tấn xuống còn bao nhiêu?

Số vàng 31 tấn tại London chỉ là một phần trong bức tranh dự trữ vàng đầy kịch tính của Venezuela. Theo Hội đồng Vàng Thế giới, tính đến năm 2014, Venezuela sở hữu kho dự trữ lên tới 360 tấn vàng, trị giá khoảng 50 tỷ USD theo giá hiện tại. Tuy nhiên, để vực dậy nền kinh tế rơi tự do, chính quyền ông Maduro đã buộc phải bán đấu giá một lượng lớn vàng dự trữ.

Theo ước tính của các chuyên gia, từ năm 2022 đến nay, Venezuela đã bán ròng 179 tấn vàng. Các giao dịch này chủ yếu được thực hiện với các đồng minh như Thổ Nhĩ Kỳ, Nga và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, thậm chí có thông tin cho rằng một phần được bán cho Iran - quốc gia cũng đang chịu lệnh trừng phạt của Mỹ. Đáng chú ý, Venezuela đã ngừng báo cáo dữ liệu dự trữ chính thức cho Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Hội đồng Vàng Thế giới từ giữa năm 2018, khiến cho việc xác định quy mô thực sự kho bạc của nước này trở nên khó khăn.

Do đó, 31 tấn vàng bị “đóng băng” tại London, tương đương khoảng 15% tổng dự trữ ngoại tệ của Venezuela, có ý nghĩa sống còn trong bối cảnh hiện tại. Giá trị của nó cũng đã tăng vọt theo thời gian: từ mức định giá 1.95 tỷ USD trong hồ sơ tòa án năm 2020, lên ước tính khoảng 3.6 đến 4.8 tỷ USD hiện nay, nhờ đà tăng mạnh của giá vàng thế giới.

Địa chính trị “nóng” và làn sóng hồi hương dự trữ toàn cầu

Vụ việc của Venezuela không phải là cá biệt, mà là một phần của xu hướng đáng lo ngại trong trật tự tài chính toàn cầu. Việc sử dụng hệ thống tài chính phương Tây làm công cụ chính trị ngày càng trở nên phổ biến. Điển hình nhất là sau khi Nga triển khai chiến dịch quân sự tại Ukraine năm 2022, Mỹ và các đồng minh châu Âu đã đóng băng khoảng 300 tỷ USD tài sản của Ngân hàng Trung ương Nga, phần lớn được lưu giữ tại Euroclear ở Brussels.

Những sự kiện như vậy đã làm dấy lên làn sóng “hồi hương dự trữ” từ các quốc gia trên khắp thế giới. Nhiều nước bắt đầu đặt câu hỏi về tính an toàn khi để tài sản quốc gia nằm trong tầm kiểm soát của một cường quốc khác, nhất là trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng. Các nhà phân tích cho rằng chính mối lo ngại này là một trong những yếu tố cơ bản thúc đẩy đà tăng giá của vàng thời gian gần đây, khi vàng được coi là tài sản “chủ quyền” không bị ràng buộc bởi bất kỳ hệ thống chính trị nào.

Không nằm ngoài dự đoán, các biến động chính trị tại Venezuela và tuyên bố từ London đã tác động mạnh đến thị trường kim loại quý. Ngay trong phiên giao dịch ngày 05/01, giá vàng giao ngay đã tăng gần 2%, có thời điểm chạm mức 4.420 USD/ounce, trong khi giá bạc thậm chí còn tăng mạnh hơn với mức tăng hơn 5%.

Giới phân tích nhận định, căng thẳng tại Venezuela đã “bổ sung thêm một lớp rủi ro địa chính trị” vào thị trường vốn đã nhạy cảm, thúc đẩy nhà đầu tư tìm đến vàng như kênh trú ẩn an toàn. Ông Ahmad Assiri từ Pepperstone Group nhận xét: “Việc bắt giữ ông Maduro đã tạo ra một tiền lệ không mong muốn”, và các nhà đầu tư tại Mỹ Latinh giờ đây có động lực lớn hơn để đa dạng hóa tài sản sang vàng.

Triển vọng dài hạn cho vàng vẫn rất lạc quan. Một số tổ chức lớn như Goldman Sachs kỳ vọng giá vàng có thể tiếp tục chinh phục những đỉnh cao mới. Thậm chí, theo dự báo của ông Pankaj Singh, nhà sáng lập Smart Wealth AI, giá vàng trong năm 2026 có thể tăng từ 10% đến tối đa 60%, dù vẫn tiềm ẩn những đợt điều chỉnh giảm mạnh ngắn hạn.

Một vụ việc nhỏ, một câu hỏi lớn

Cuộc tranh chấp 31 tấn vàng giữa Venezuela và Anh, xét trên bề mặt, là một vụ việc pháp lý và chính trị phức tạp. Tuy nhiên, nó phản chiếu một thực tế lớn hơn nhiều: niềm tin vào hệ thống tài chính toàn cầu tập trung đang bị xói mòn. Khi mà dự trữ quốc gia có thể bị “đóng băng” dựa trên sự công nhận ngoại giao hoặc các tính toán địa chính trị, các quốc gia buộc phải tái định nghĩa khái niệm “an toàn” cho tài sản của mình.

Quyết định của Anh, dù dựa trên nguyên tắc ủng hộ dân chủ, lại vô tình củng cố cho xu hướng phi tập trung hóa dự trữ và thúc đẩy vai trò của vàng như một “bảo hiểm” tối thượng trong thời đại bất ổn. Câu chuyện về 31 tấn vàng nằm sâu dưới lòng London, vì thế, sẽ còn tiếp tục gây ra những cuộc tranh luận sâu rộng về chủ quyền tài chính và tương lai của trật tự kinh tế thế giới trong nhiều năm tới.