Hé lộ mạng lưới giao dịch nghìn tỷ USD giữa các công ty trong đế chế Elon Musk

Hồ sơ niêm yết của SpaceX chính thức phơi bày bức tranh tài chính toàn diện và mạng lưới giao dịch chồng chéo giữa các công ty do Elon Musk kiểm soát, với tổng giá trị lên tới hàng trăm triệu USD.

SpaceX, công ty công nghệ hàng không vũ trụ do Elon Musk sáng lập và điều hành, đã chính thức nộp hồ sơ S-1 lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) vào ngày 20 tháng 5 năm 2026. Đây là bản cáo bạch bắt buộc, cung cấp toàn bộ thông tin tài chính và các yếu tố rủi ro cho nhà đầu tư trước khi một công ty phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng. SpaceX dự kiến sẽ niêm yết cổ phiếu trên sàn giao dịch Nasdaq vào ngày 12 tháng 6 năm 2026, với mã cổ phiếu SPCX.

Thương vụ IPO này được dự đoán sẽ giúp công ty huy động số vốn kỷ lục 75 tỷ USD, đưa giá trị thị trường của SpaceX lên mức 1,75 nghìn tỷ USD. Elon Musk hiện nắm giữ 42% cổ phần tại SpaceX, do đó khối tài sản của ông dự kiến sẽ tăng mạnh sau đợt phát hành, mở ra khả năng vị tỷ phú này trở thành người đầu tiên trong lịch sử sở hữu tài sản vượt mốc nghìn tỷ USD. Ở thời điểm hiện tại, Elon Musk vẫn là người giàu nhất thế giới với tài sản ước tính đạt 808 tỷ USD.

Theo thông tin từ hồ sơ S-1, SpaceX đã đạt doanh thu 18,67 tỷ USD trong năm 2025, trong đó riêng dịch vụ Internet vệ tinh Starlink mang về 11 tỷ USD. Tuy nhiên, công ty vẫn ghi nhận khoản lỗ ròng 4,9 tỷ USD trong cùng năm, do chi phí đầu tư tăng vọt lên 20,7 tỷ USD, so với mức 11,2 tỷ USD của năm 2024.

Trong quý I năm 2026, SpaceX tiếp tục báo lỗ ròng khoảng 4,3 tỷ USD trên doanh thu 4,7 tỷ USD. Mảng Không gian, bao gồm dịch vụ phóng tên lửa và các hợp đồng với chính phủ, ghi nhận chi phí nghiên cứu và phát triển chiếm tới 73,5% doanh thu mảng này. Trong khi đó, mảng Trí tuệ nhân tạo, sau khi sáp nhập xAI vào tháng 2 năm 2026, tạo ra doanh thu 3,2 tỷ USD nhưng lỗ hoạt động lên tới 6,36 tỷ USD trong năm 2025. Riêng quý I năm 2026, mảng AI tiếp tục lỗ hoạt động 24,69 tỷ USD, gấp hơn hai lần lợi nhuận mà Starlink tạo ra trong cùng kỳ.

Hồ sơ S-1 cũng tiết lộ hàng loạt giao dịch chồng chéo giữa các công ty do Elon Musk làm chủ hoặc nắm cổ phần lớn. Tesla hiện đang sở hữu gần 19 triệu cổ phiếu phổ thông của SpaceX, trong đó một phần được chuyển đổi từ cổ phiếu xAI sau thương vụ sáp nhập hồi tháng 2. SpaceX đã ký hợp đồng trị giá 131 triệu USD để mua mẫu xe bán tải Cybertruck của Tesla.

Trước đó, hãng tin Bloomberg từng đưa tin SpaceX đã mua 1.279 chiếc Cybertruck trong quý IV/2025, nhưng hồ sơ S-1 cho thấy số lượng xe thực tế còn lớn hơn. Chính hợp đồng bán Cybertruck từ Tesla cho SpaceX, hai công ty đều do Elon Musk làm lãnh đạo, đã giúp doanh số của mẫu xe này tăng đáng kể trong năm 2025.

Bên cạnh đó, SpaceX cũng chi 697 triệu USD để đặt mua các hệ thống lưu trữ năng lượng Megapack của Tesla trong hai năm 2024 và 2025, đồng thời chi thêm 34 triệu USD trong hai tháng đầu năm 2026. Công ty con xAI cũng đã mua 506 triệu USD Megapack trong năm 2025 để phục vụ cho các trung tâm dữ liệu AI đặt tại Memphis, Tennessee và Southaven, Mississippi.

Hồ sơ cũng cho thấy SpaceX đã đầu tư khoảng 20 tỷ USD cho công ty trí tuệ nhân tạo xAI trước khi sáp nhập. Tuy nhiên, xAI vẫn thua lỗ hàng tỷ USD trong năm 2025 và doanh thu chỉ tăng 22% so với năm 2024. SpaceX còn có mối quan hệ hợp tác với The Boring Company, một công ty khác do Musk sáng lập và nắm hơn 90% cổ phần.

Cụ thể, The Boring Company đã trả cho SpaceX 1,2 triệu USD để thuê văn phòng. Ngược lại, SpaceX đã chi khoảng 1 triệu USD để The Boring Company đào một đường hầm bên dưới trụ sở của SpaceX tại thành phố Bastrop, bang Texas. Ngoài ra, SpaceX và Tesla đang hợp tác trong hai dự án chung là Terafab, sáng kiến sản xuất chip bán dẫn tích hợp theo chiều dọc, và Macrohard, nền tảng AI tác nhân, dù các điều khoản tài chính và quyền sở hữu trí tuệ cho cả hai dự án này vẫn chưa được hoàn thiện.

Một tiết lộ đáng chú ý khác từ hồ sơ S-1 là việc SpaceX lần đầu tiên công khai lượng Bitcoin mà công ty nắm giữ: 18.712 BTC, có giá trị hợp lý khoảng 1,29 tỷ USD tính đến ngày 31 tháng 3 năm 2026. Với giá Bitcoin giao dịch gần đây trên 77.000 USD, số Bitcoin này hiện trị giá khoảng 1,45 tỷ USD. Con số này cao gấp đôi so với các ước tính trước đó từ các trang theo dõi công khai.

Về doanh thu tương lai, hồ sơ S-1 cũng tiết lộ một hợp đồng lớn khi Anthropic, công ty phát triển trợ lý AI Claude, đồng ý trả 1,25 tỷ USD mỗi tháng cho SpaceX để thuê năng lực tính toán tại các trung tâm dữ liệu Colossus I và Colossus II, với thời hạn kéo dài đến tháng 5 năm 2029, tạo ra tổng giá trị hợp đồng 15 tỷ USD mỗi năm.

Hồ sơ S-1 cũng dành một phần quan trọng để liệt kê các yếu tố rủi ro. SpaceX thẳng thắn xem chính Elon Musk là một rủi ro cho công ty và các cổ đông. Hồ sơ nêu rõ công ty phụ thuộc rất lớn vào khả năng lãnh đạo, tầm nhìn và chuyên môn kỹ thuật của Musk, nhưng đồng thời thừa nhận ông không dành toàn bộ thời gian cho SpaceX do đang điều hành nhiều công ty khác như Tesla, Neuralink, The Boring Company và mạng xã hội X.

Xung đột lợi ích có thể phát sinh khi các công ty do Musk sở hữu vừa hợp tác vừa có khả năng cạnh tranh trực tiếp với nhau về cơ hội đầu tư hoặc kinh doanh. Việc Musk thường xuyên là tâm điểm truyền thông và đưa ra những bình luận gây tranh cãi cũng được liệt kê là rủi ro tiềm tàng. Thực tế, trong vai trò CEO của Tesla, Musk đã không ít lần khiến giá cổ phiếu hãng xe điện này sụt giảm mạnh vì những phát ngôn của mình.

Liên quan đến rủi ro pháp lý, hồ sơ S-1 tiết lộ SpaceX đã trích lập khoảng 530 triệu USD cho các tổn thất kiện tụng tiềm tàng, một phần liên quan đến chatbot Grok của xAI. Ủy ban Bảo vệ Dữ liệu Ireland đã mở cuộc điều tra chính thức đối với Grok sau khi công cụ này bị cáo buộc cho phép người dùng tạo ra hình ảnh khiêu dâm phiến diện mà không có sự đồng ý.

Năm 2024, một nhóm cổ đông của Tesla cũng đã khởi kiện Elon Musk với cáo buộc ông cố tình chuyển nhân tài và nguồn lực từ Tesla sang các công ty khác do ông làm chủ, tuy nhiên vụ kiện vẫn đang được xử lý và chưa có phán quyết cuối cùng.

Về cấu trúc quyền lực, SpaceX sẽ áp dụng cơ chế cổ phiếu hai lớp sau IPO, trong đó cổ phiếu loại B do Musk và những người trong nội bộ nắm giữ mang tới mười phiếu biểu quyết mỗi cổ phiếu, so với một phiếu của cổ phiếu loại A bán ra công chúng. Musk hiện nắm 12,3% cổ phiếu loại A và 93,6% cổ phiếu loại B, mang lại cho ông 85,1% tổng quyền biểu quyết.

Công ty cũng sẽ được hưởng trạng thái “công ty bị kiểm soát”, cho phép miễn trừ khỏi yêu cầu duy trì hội đồng quản trị đa số độc lập. Musk sẽ đồng thời giữ ba vị trí CEO, CTO và Chủ tịch Hội đồng quản trị, với mức lương cơ bản tượng trưng 54.080 USD mỗi năm. Hội đồng quản trị SpaceX cũng đã phê duyệt một gói thưởng 1 tỷ cổ phiếu hạn chế cho Musk, được trao khi công ty đạt vốn hóa 7,5 nghìn tỷ USD và thiết lập thuộc địa định cư lâu dài trên sao Hỏa với ít nhất một triệu cư dân. Trong khi đó, Chủ tịch kiêm COO Gwynne Shotwell nhận tổng thù lao 85,8 triệu USD trong năm 2025.

Đợt chào bán dự kiến bắt đầu roadshow vào ngày 4 tháng 6, với việc định giá cổ phiếu vào ngày 11 tháng 6. Goldman Sachs là nhà bảo lãnh phát hành chính, cùng với Morgan Stanley, Bank of America, Citigroup và JPMorgan Chase. Nhà đầu tư cá nhân có thể tham gia thông qua các nền tảng Charles Schwab, Fidelity, Robinhood, SoFi và E-Trade by Morgan Stanley.

SpaceX cũng đã thực hiện chia tách cổ phiếu theo tỷ lệ 5:1 vào ngày 4 tháng 5 năm 2026 để chuẩn bị cho thương vụ này. Sau khi niêm yết, SpaceX dự kiến sẽ nhanh chóng được đưa vào chỉ số Nasdaq 100 theo quy tắc “fast entry” mới có hiệu lực từ ngày 1 tháng 5 năm 2026, cho phép các công ty mới niêm yết có vốn hóa đủ lớn gia nhập chỉ số chỉ sau 15 ngày giao dịch.

Giá trị của SpaceX đã tăng mạnh sau khi Elon Musk quyết định sáp nhập công ty với xAI vào tháng 2 năm 2026. Động thái này được cho là nhằm tăng định giá công ty, từ đó nâng giá chào bán cổ phiếu và thu hút thêm nhà đầu tư. Nhiều nhà phân tích nhận định rằng chính các giao dịch mua sắm sản phẩm và sử dụng dịch vụ lẫn nhau giữa các công ty do Elon Musk quản lý đã góp phần không nhỏ làm tăng thêm khối tài sản của vị tỷ phú này.

Việc SpaceX chính thức trở thành công ty đại chúng đồng nghĩa với việc các giao dịch nội bộ này trong tương lai sẽ phải chịu sự giám sát của ủy ban kiểm toán và được công khai chi tiết trong các báo cáo tài chính hàng quý, dù mức độ giám sát thực chất mà các cổ đông công chúng có thể thực hiện vẫn còn là một dấu hỏi khi Musk tiếp tục nắm quyền biểu quyết áp đảo.